رسانه‌های عربی: آمادگی ایران برای دریافت سه نوع جنگنده پیشرفته از روسیه و چین؛ سوخو ۳۵ شکارچی جنگندهای اسرائیلی می‌شود؟

رسانه های عربی از آمادگی ایران برای دریافت سه نوع جنگنده پیشرفته از روسیه و چین خبر می دهند اما آیا سوخو ۳۵ و جی ۱۰ چین می‌توانند شکارچی جنگندهای اسرائیلی باشند؟

بیت ران – امین آزاد :در شرایطی که منطقه غرب آسیا همچنان درگیر رقابت‌های پیچیدهٔ امنیتی و تسلیحاتی است، برخی منابع اعلام کرده‌اند که ایران در حال نهایی‌کردن توافقاتی برای خرید یا دریافت جنگنده‌های جدید از روسیه و چین است.
به گفته این منابع، این برنامه شامل سه نوع جنگنده است: جنگنده میگ-۲۹ به‌روز شده از روسیه، جنگنده جی-۱۰C ساخت چین، و در نهایت سوخو-۳۵، یکی از پیشرفته‌ترین جنگنده‌های نسل «۴٫۵» روسی است.

برخی منابع خبری به نقل از شبکه خبری الجزیره گزارش داده‌اند: «برنامه تازه ایران برای ارتقای توان هوایی است.»

در این گزارش از روابط فشردهٔ تهران با مسکو و پکن در حوزهٔ دفاعی و نیز نگرانی‌های اسرائیل نسبت به افزایش توان هوایی ایران سخن رفته است.

تلاش ایران برای مهار اسرائیل در آسمان 

 ایران طی دهه‌های اخیر با محدودیت‌هایی در توان هوایی خود روبرو بوده و بخش عمدهٔ ناوگان آن فرسوده یا مبتنی بر فناوری‌های پیشین است.
 اسرائیل با جنگنده‌هایی چون اف‑۱۵ ایگل، اف‑۱۶ آی و به‌ویژه اف‑۳۵ آی (نسل پنجم) دارای برتری هوایی است ؛ در نتیجه ایران تلاش دارد این فاصله را کاهش دهد.
 در صورت نهایی شدن قراردادها و تحویل‌ها، منطقه شاهد تحولی در دکترین دفاعی ایران خواهد بود که ممکن است منجر به کنترل تنش در خاورمیانه شود چرا که بازدارندگی ایران افزایش خواهد یافت.

آیا انتقال سوخو ۳۵ شروع شده؟

تاکنون اخبار متعددی از ورود این هواپیما به ناوگان ایران منتشر شده‌است و بر اساس آخرین اخبار تایید نشده۷ پنج فروند به ایران آمده است. البته ما نمی‌توانیم تا زمانی که تصاویر این جنگنده در ایران منتشر شود این اخبار را تایید یا تکذیب کنیم.

 اسنادی که از سوی منابع اوکراینی افشا شده، نام ایران را با کد «۳۶۴» به‌عنوان مشتری ۴۸ فروند سوخو-۳۵ ذکر می‌کند و جزئیات دقیقی درباره سامانه‌های جنگ الکترونیک، رادار، تجهیزات پشتیبانی و ارزش قرارداد ارائه می‌دهد.

اگر صحت این اطلاعات تأیید شود، ایران به یکی از بزرگ‌ترین خریداران سوخو-۳۵ در جهان بدل می‌شود؛ موضوعی که نه‌تنها از منظر فنی و عملیاتی بلکه در توازن هوایی خاورمیانه و تقابل با نیروی هوایی اسرائیل نیز اهمیت مضاعف دارد.

جزئیات قرارداد در اسناد فاش‌شده

بر اساس داده‌های منتشرشده، ایران با سفارش ۴۸ فروند سوخو-۳۵ در جایگاه نخست مشتریان این جنگنده قرار گرفته است. قرارداد اصلی در سال ۲۰۱۹ امضا شده، پرداخت‌های اولیه در بازه ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۳ صورت گرفته و زمان تحویل بین سال‌های ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۸ تعیین شده‌است.

ویژگی‌های برجسته در قرارداد

• بسته جنگ الکترونیک (EW): شامل پادهای L-265 «خیبینی» با دو نسخه آر و پی برای فریب و اخلال رادارهای دشمن.

• سامانه کالیبراسیون L-277: برای تست و اطمینان از کارکرد دقیق سامانه‌های جنگ الکترونیک.

• سامانه هشدار فروسرخ و راداری: برای افزایش بقا در برابر موشک‌های هوا به هوا و زمین به هوا.

• قطعات یدکی و پشتیبانی بلندمدت: موسوم به ZIP-G، برای پایداری عملیات در سال‌های بعد.

• ارزش قرارداد الکترونیک: حدود ۵۸۸ میلیون یورو.

• قیمت هر فروند برای ایران: معادل ۱.۷۷ برابر نسخه داخلی روسیه، کمتر از کشورهای دیگری چون الجزایر و اتیوپی که بیش از ۲ برابر می‌پردازند.( نکته مهم در این اسناد این است که نمونه‌های داده‌شده‌به کشورهای دیگر نمونه صادراتی با کاهش توانایی است و تنهای نمونه ایران مشابه ارتش روسیه است.)

جدول خلاصه قرارداد

مشخصات سوخو ۳۵ ایران

سوخو-۳۵ (نسخهٔ نزدیک به نمونهٔ داخلی روسیه) یک جنگنده سنگین چندمنظوره، با دو موتور رانش‌بردار است که برای برتری هوایی و مأموریت‌های چندمنظوره طراحی شده. پیشرانه‌های Saturn AL-41F1S با نازل‌های بردار رانش به آن مانورپذیری بسیار بالا در نبرد نزدیک می‌دهند. رادار اصلی غالباً N035 Irbis-E (PESA) اعلام می‌شود که برد تشخیص طولانی و توان درگیری هم‌زمان چند هدف را دارد؛ همچنین حسگر IRST (مثلاً OLS-35) برای کشف فروسرخ نصب می‌شود.

بستهٔ الکترونیکِ منسوب به قرارداد شامل پادهای جنگ الکترونیک L-265 (Khibiny) و سامانهٔ تست/کالیبراسیون L-277 است که برای کاهش اثرپذیری راداری و دفاعی طراحی شده‌اند.

از نظر مسلحاتی، Su-35 می‌تواند مجموعه‌ای از موشک‌های هوا به هوا (R-73, R-77, R-27, R-37M)، موشک‌های هوا به سطح/ضدکشتی (Kh-31, Kh-35 و انواع بمب هدایت‌شونده) و توپ ۳۰ میلی‌متری GSh-30-1 را حمل کند.

برد عملیاتی و شعاع رزمی به پیکربندی تسلیحاتی و باک‌های سوخت بستگی دارد (شعاع رزمی عملیاتی معمولاً در بازهٔ ۱۲۰۰–۱۶۰۰ کیلومتر و برد انتقال/فِری نزدیک به ۳۶۰۰ کیلومتر گزارش شده‌است). پایداری عملیاتی و اثربخشی نهایی بسته به یکپارچه‌سازی EW، آموزش خدمه و زنجیرهٔ پشتیبانی و قطعات خواهد بود.

جدول مشخصات فنی (مشخصات احتمالی Su-35 منسوب به سفارش ایران)

سوخو-۳۵ و بسته جنگ الکترونیک؛ چه تغییری رخ می‌دهد؟

سوخو-۳۵ از خانواده جنگنده‌های سنگین روسی با طراحی دوباله و موتورهای AL-41F1S است. ویژگی برجسته آن استفاده از رانش‌بردار برای مانورهای پیچیده‌در نبرد نزدیک است؛ قابلیتی که در اکثر جنگنده‌های غربی وجود ندارد. اما نقطه تحولی که اسناد فاش‌شده نشان می‌دهند، تجهیز این هواپیماها به مجموعه کامل سامانه‌های جنگ الکترونیک و هشدار است.

• پادهای L-265 (خیبینی): این سامانه قادر به ایجاد اختلال فعال بر روی رادارهای دشمن، ایجاد اهداف کاذب و کاهش احتمال قفل شدن موشک‌های هدایت راداری است.

• سامانه L-277: برای تست و کالیبراسیون پادها طراحی شده، و اطمینان می‌دهد که عملکرد سامانه‌ها در شرایط عملیاتی حفظ شود.

• هشدار فروسرخ و راداری: به خلبان امکان می‌دهد تهدیدها را زودتر شناسایی کند و واکنش‌های مقابله‌ای مانند شراره (Flare) یا چف را به‌موقع اجرا کند.

این ترکیب، در صورت کارکرد واقعی، می‌تواند میزان بقا و کارایی جنگنده‌های ایرانی را در میدان‌های هوایی چند برابر افزایش دهد.

بیشتر بدانید: احتمال خرید سامانه پدافندی HQ-16FE و جنگنده J-10C از چین توسط ایران

بیشتر بدانید: امین آزاد سردبیر بیت ران، مستندساز و مهندس مکانیک؛ پیوند رسانه با مهندسی

در کانال آپارات بیت ران ببینید:

R-37 (یا R-37M)

موشک هوا به هوای برد خیلی‌بلند روسی که برای هدف‌گیری انواع اهداف با اولویت هواگردهای حامل فرماندهی/هواگردهای هشدار زودهنگام (AWACS)، تانکرها و هواپیماهای بلندپرواز طراحی شده‌است. نسخه‌های به‌روزتر (R-37M) از هدایت «پیش‌سفری اینرسی + لینک داده» برای مسیر اولیه و هدایت نهایی با خانه‌ماسکهٔ راداری فعال (active radar homing) بهره‌می‌برند؛ تولیدکنندگان و منابع مختلف برد عملیاتی آن  حدود ۳۰۰ تا۴۰۰ کیلومتر، که بسته به ارتفاع و سرعت پرتابگر متغیر است.

R-37 جثه‌ای بزرگ‌تر و سرجنگیِ نسبتاً سنگین‌تر دارد و با سرعت بسیار بالا (در سطوح چند برابر ماخ) طراحی شده تا امکان درگیری با اهداف دور و با سامانه‌های پشتیبانی الکترونیکی را فراهم کند؛ در عمل اثربخشی آن به داده‌برداری دقیق، لینک دادهٔ پایدار و یکپارچه‌سازی با رادار/سامانهٔ پرتابگر بستگی دارد.

R-77 (معروف به RVV-AE / AA-12 «Adder»)

 این موشک هوا به هوای میان‌برد روسی معادل غربیِ AMRAAM است و برای درگیری در میدان‌های هوایی چندمنظوره طراحی شده؛ نسخه‌های اولیه دارای سِیکِر راداری فعال، کنترل سطوح کنترلی مشبک (lattice/ring) یا بالچه‌ای و هدایت اینرسی به‌همراه لینک میانی‌پروازی‌اند. برد نسخه‌های متعارف حدود ۶۰–۱۱۰ کیلومتر گزارش می‌شود (بسته به زیرنسخه و شرایط)، و نسخه‌های ارتقاءیافته برد و دقت بیشتری دارند.

R-77 برای استفاده از روی پلتفرم‌های خانوادهٔ Su/MiG طراحی شده و به‌خاطر وزن و اندازهٔ متوسطش گزینه‌ای مناسب برای نقش‌های چابک هوابه‌هوای مدرن است؛ مزیت کلیدی‌اش توانِ رهگیریِ فعالِ مستقل در فاز نهایی و تطبیق‌پذیری با تاکتیک‌های شبکه‌محور و شلیک از فاصلهٔ خارج از بردِ موشک‌های کوتاه‌برد دشمن است. (اعداد برد و سرجنگی در منابع مختلف متفاوت گزارش شده‌اند؛ ارقام بالا تخمینی و وابسته به نسخهٔ دقیق هستند.)

موشک جدید R-77M 

این موشک که در منابع روسی و تحلیلی با نام‌های Izdelie 180، K-77M یا R-77M شناخته می‌شود، نسخهٔ ارتقا‌یافته‌ای از خانوادهٔ R-77 است و ویژگی‌های قابل‌توجهی دارد:

• رده و مأموریت: موشک هوا به هوای فراتر از برد دید بصری (BVR) با هدایت رادار فعال در مرحلهٔ نهاییِ.
• برد: مقالات تحلیلی و گزارش‌های نظامی برد این نسخه را تا حدود ۱۹۰–۲۰۰ کیلومتر گزارش می‌کنند که نسبت به نسخهٔ پایهٔ R-77 افزایش قابل‌توجهی است.
• هدایت: هدایت این موشک ترکیبی (هدایت داخلی/اینرسی در مسیر، به‌روزرسانی میدانی از طریق لینک داده، و رادار فعال در مرحلهٔ نهایی) است.
• سر جنگی و عملکرد: دارای سرِ جنگیِ خسارت‌زایِ تکه‌تکه‌شونده و قابلیت تحمل بارهای g بالا و عملکرد در ارتفاعات بلند گزارش شده‌است.
• سکوهای پرتاب: منابع خبری و تحلیلی نشان می‌دهند که این موشک برای پرتاب از جنگنده‌های مدرن روسی مانند Su-35 و Su-57 طراحی شده، و برای نسل جدید میگ ۲۹ که هم اکنون به ایران رسیده، عملیاتی شده‌است.

این موشک را می توان نمونه روسی AIM-120D دانست. موشکی کلیدی که روی اف ۱۵،اف۱۶، اف ۱۸، اف ۲۲ و اف ۳۵ نصب است.

از طرفی این موشک شباهت‌هایی هم با موشک معروف پی ال ۱۵ چینی دارد که در جنگنده‌های جی ۲۰، جی ۳۵ و جی ۱۰ استفاده شده است. این موشک در درگیری اخیر بین پاکستان و هند موفق شد از یک جنگنده جی ۱۰ چینی شلیک شود و  پیشرفته‌ترین جنگنده‌ی فرانسوی، داسو رافال را سرنگون کند.

بیشتر بدانید: ناوگان جنگنده میگ ۲۹ ایران دو برابر شد؛ بیش از ۶۰ فروند میگ ۲۹

مقایسه با رقبای اسرائیلی: F-15، F-16 و F-35

نیروی هوایی اسرائیل سال‌هاست بر سه ستون اصلی بنا شده: جنگنده‌های سنگین F-15 برای برتری هوایی و حمله عمقی،

F-16ها به‌عنوان ستون چندمنظوره، و F-35I Adir به‌عنوان نسل پنجم با توان نفوذ و پنهان‌کاری. مقایسه مستقیم این ناوگان با سوخو-۳۵ تصویری روشن از نقاط قوت و ضعف هر طرف به دست می‌دهد.

جدول مقایسه فنی

سوخو-۳۵ در برابر F-15

F-15 از دهه‌ها پیش ستون اصلی برتری هوایی اسرائیل بوده و نسخه‌های جدیدتر آن با رادارهای AESA و توان حمل بار سنگین سلاح، همچنان خطرناک باقی مانده‌اند.

در مقایسه با آن، سوخو-۳۵ ایران اگرچه بار مسلحاتی کمتری نسبت به F-15 دارد، اما از نظر مانورپذیری و سامانه‌های جنگ الکترونیک توان رقابتی بیشتری در نبردهای نزدیک خواهد داشت. F-15 اما در برد عملیاتی و توان حملات عمقی دست بالا را حفظ می‌کند.

سوخو-۳۵ در برابر F-16

F-16 جنگنده‌ای چندمنظوره و سبک‌تر است که در تعداد زیاد در خدمت اسرائیل باقی مانده‌است. نقاط قوت آن به‌روز شدن با رادارهای AESA و کارایی در مأموریت‌های سریع و تاکتیکی است. با این حال، در تقابل مستقیم، سوخو-۳۵ از نظر قدرت موتور، مانور و رادار بردبلند Irbis-E، برتری محسوسی نسبت به F-16 دارد.

بنابراین F-16 بیشتر برای عملیات پشتیبانی، حمله سبک و همکاری شبکه‌ای به کار گرفته خواهد شد، نه مقابله مستقیم با سوخو-۳۵.

سوخو-۳۵ در برابر F-35I

مهم‌ترین رقیب برای سوخو-۳۵، بدون شک F-35I Adir اسرائیل است. این جنگنده نسل پنجم با طراحی پنهان‌کار، رادار AESA APG-81 و ادغام کامل حسگرها، برای نفوذ در عمق دفاع‌های هوایی طراحی شده‌است. در حالی که سوخو-۳۵ بر مانور و قدرت موتور تکیه دارد، F-35I با پنهان‌کاری و شبکه اطلاعاتی دست بالا را دارد. به بیان ساده، سوخو-۳۵ در نبرد نزدیک می‌تواند خطرناک باشد، اما رسیدن به مرحله نبرد نزدیک با جنگنده‌ای مثل F-35 که پیش از ورود به برد دیداری حمله می‌کند، کار ساده‌ای نیست.

تحلیلی فراتر از اعداد

1. مزیت ایران: در صورت تحویل واقعی، ایران به جنگنده‌هایی مجهز به جنگ الکترونیک می‌رسد که می‌توانند سامانه‌های راداری دشمن را به چالش بکشند. مانورپذیری بالای سوخو-۳۵ در نبرد نزدیک نیز یک مزیت سنتی محسوب می‌شود.

2. مزیت اسرائیل: F-35I با پنهان‌کاری، رادار AESA و ادغام اطلاعاتی، توان نفوذ به عمق دفاع‌های هوایی و حملات نقطه‌ای را دارد؛ چیزی که سوخو-۳۵ فاقد آن است. F-15 نیز به‌دلیل برد زیاد و بار مسلحاتی سنگین، گزینه‌ای برای حملات گسترده، باقی می‌ماند.

3. پیچیدگی صحنه نبرد: در سناریوی واقعی، تنها قدرت پرنده‌ها تعیین‌کننده‌نیست. پشتیبانی لجستیکی، آموزش خلبانان، سامانه‌های زمینی و شبکه فرماندهی، سرنوشت نبرد را تعیین می‌کنند.

انتقال میگ ۲۹ به ایران

بر اساس گزارش برخی منابع خبری ، جنگنده‌های جدید  میگ ۲۹ تحویلی به ایران به موشک‌های پیشرفته R-77M  مجهز هستند.
این موشک‌ها نسخه‌ای به‌روزشده از خانواده‌ی معروف R-77 محسوب می‌شوند و با بردی حدود ۱۶۰ تا ۲۰۰ کیلومتر، جست‌وجوگر فعال راداری، سامانه هدایت ترکیبی اینرسیایی و لینک داده برای اصلاح مسیر، توانایی درگیری با چند هدف را به‌صورت هم‌زمان دارند. برخی نسخه‌های آن از موتور رم‌جت برای افزایش سرعت و بُرد بهره می‌برند و مقاومت بالایی در برابر جنگ الکترونیک دارند.

در همین حال، گزارش‌های جداگانه حاکی از آن است که یک فروند هواپیمای باری سنگین نظامی AN-124 روسیه هفته اخیر در ایران به زمین نشسته است. این هواپیما از شهر ایرکوتسک – محل تولید جنگنده‌های Su-35 – برخاسته و با محموله‌ای ناشناخته وارد ایران شده است.

تحلیل‌گران احتمال می‌دهند این تحولات بخشی از همکاری‌های نظامی رو‌به‌گسترش میان تهران و مسکو باشد. با این حال، جزئیات رسمی درباره نوع جنگنده‌ها، تعداد تحویلی و ماهیت محموله‌ی AN-124 هنوز از سوی مقامات اعلام نشده است.

در ماه‌های اخیر تعداد زیادی هواپیمای ترابری از چین و روسیه محموله‌های ناشناخته به ایران حمل کرده است.

حالا اخباری درباره‌ی تحویل احتمالی میگ‑۲۹M/M2 در آینده، منتشر شده‌است. میگ–۲۹ام / میگ ۲۹M (روسی: Микоян МиГ-۲۹M ) جنگنده چندمنظوره روسی است، که در سال ۲۰۰۵ توسط شرکت هوافضای میگ توسعه یافت. این هواپیما به همراهِ مدل میکویان میگ-۲۹کی بر روی یک پلتفرم یکپارچه واحد ساخته شده‌است.

اخبار منابع مختلف 

رسانه کان اسرائیل گزارش داد: «موساد به دولت اعلام کرده‌است ۳۰ فروند میگ ۲۹ روسی به تازگی وارد ایران شده‌است که ۱۰ فروند آن در شیراز و مابقی در تهران مستقر شدند. همچنین، موساد معتقد است تحهیزات به روز تری از چین و روسیه به ایران ارسال شده، و درحال ارسال است که دولت مراتب را به آمریکا اطلاع داده‌است.»

در کانال آپارات بیت ران ببینید:

بر اساس گزارش‌ها، هواپیمای باری سنگین آنتونوف-۱۲۴ از ایرکوتسک در سیبری به مقصد ایران پرواز کرده‌است. پروازهای مشابهی هم از مقاصد دیگر به ایران رخ داده‌است. این پرازها همچنان ادامه دارد.

برخی منابع همچنین اعلام کرده‌اند به تدریج روسیه سوخو ۳۵ و میگ ۳۵ را هم به ایران ارسال خواهد کرد.

بیشتر بدانید: افشای اسناد محرمانه روسیه: خرید ۴۸ سوخو-۳۵ توسط ایران | چالش تازه مقابل F-35 اسرائیل

ابوالفضل ظهره‌وند، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس و نماینده تهران در مجلس دوازدهم گفته است: «جنگنده‌های میگ ۲۹ روسی بعنوان راهکار کوتاه مدت وارد ایران شده‌اند و برای راهکارهای بلند مدت جنگنده‌های  سوخو ۳۵ به تدریج وارد می‌شوند. سامانه  HQ-۹ نیز مفصل دارد وارد می شود و S-۴۰۰ نیز همین طور. »

تاریخچه ناوگان میگ‑۲۹ ایران

ایران اولین بار در دهه ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ تعداد محدودی میگ‑۲۹ از اتحاد جماهیر شوروی سابق و همچنین، تعدادی از هواپیماهای پناهنده‌شده‌از عراق دریافت کرد. بر اساس برآورد کارشناسان نظامی، پیش از تحویل جدید، حدود ۳۰ فروند میگ‑۲۹ ایران در وضعیت عملیاتی قرار داشتند.

ظهور هواپیماهای پیشرفته در آسمان ایران

ظهور هواپیماهای پیشرفته روسی در آسمان ایران، گویای تلاش‌های تهران برای بازسازی قدرت هوایی خود پس از درگیری اخیر با اسرائیل است. طی درگیری‌های ژوئن، سیستم‌های دفاع هوایی و قابلیت‌های تهاجمی ایران هدف قرار گرفتند و بخشی از توان نظامی کشور کاهش یافت؛ تحویل جت‌های روسی و سیستم‌های دفاع هوایی مدرن مانند HQ-۹ چینی و S-۴۰۰ روسی می‌تواند تعادل قدرت منطقه‌ای را تحت تأثیر قرار دهد و تکیه ایران بر مسکو را به عنوان شریک کلیدی در بازگرداندن بازدارندگی برجسته کند.

در کانال آپارات بیت ران ببینید:

ویژگی‌های MiG‑۲۹S و توانایی تجهیز به موشک R-77M

بر اساس اطلاعات موجود، مدل تازه وارد احتمالاً MiG‑۲۹S است. این نسخه نسبت به مدل‌های قدیمی ارتقاهای قابل توجهی در زمینه رادار، سیستم‌های الکترونیک و توانایی حمل تسلیحات پیشرفته دارد. رادار N019MP توان کشف اهداف هوایی و زمینی در بردهای بیشتر را فراهم می‌کند. همچنین این جنگنده‌ها می‌توانند به موشک‌های هوا به هوای مدرن مانند R-77M مجهز شوند که برد بیشتر و دقت بالاتری نسبت به نسخه‌های پیشین دارند. سیستم‌های جنگ الکترونیک مدرن نیز بقای هواپیما در شرایط نبرد را افزایش می‌دهند.

میگ ۲۹ و موشک جدید R-77M 

کارشناسان نظامی بر این باورند که اگر تمام ۳۰ فروند جدید عملیاتی باشند و به موشک‌های R-77M مجهز شوند، ناوگان میگ‑۲۹ ایران تقریباً دو برابر شده، و توان پوشش هوایی و مأموریت‌های رزمی آن به شکل چشمگیری افزایش می‌یابد.

• رده و مأموریت: موشک هوا به هوای فراتر از برد دید بصری (BVR) با هدایت رادار فعال در مرحلهٔ نهاییِ.
• برد: مقالات تحلیلی و گزارش‌های نظامی برد این نسخه را تا حدود ۱۹۰–۲۰۰ کیلومتر گزارش می‌کنند که نسبت به نسخهٔ پایهٔ R-77 افزایش قابل‌توجهی است.
• نیروی محرکه: از طراحی پیشرانهٔ پیشرفته (حلقهٔ دوگانه یا رم‌جت در برخی گزارش‌ها) برخوردار است که باعث افزایش برد و پایداری در مسیر پروازی می‌شود.
• هدایت: هدایت این موشک ترکیبی (هدایت داخلی/اینرسی در مسیر، به‌روزرسانی میدانی از طریق لینک داده، و رادار فعال در مرحلهٔ نهایی) است.
• سر جنگی و عملکرد: دارای سرِ جنگیِ خسارت‌زایِ تکه‌تکه‌شونده، و قابلیت تحمل بارهای g بالا و عملکرد در ارتفاعات بلند گزارش شده‌است.

این موشک را می‌توان نمونه روسی AIM-120D دانست. موشکی کلیدی که روی اف ۱۵،اف۱۶، اف ۱۸، اف ۲۲ و اف ۳۵ نصب است.

از طرفی این موشک شباهت‌هایی هم با موشک معروف پی ال ۱۵ چینی دارد که در جنگنده‌های جی ۲۰، جی ۳۵ و جی ۱۰ استفاده شده‌است. این موشک در درگیری اخیر بین پاکستان و هند موفق شد از یک جنگنده‌ی جی ۱۰ چینی شلیک شود و  پیشرفته‌ترین جنگنده‌ی فرانسوی، داسو رافال را سرنگون کند.

پیامدهای تجهیز میگ‑۲۹ به R-77M

اگر میگ‑۲۹های تازه وارد ایران قادر به حمل و استفاده‌از R-77M باشند، «منطقهٔ عدم فرار» (no-escape zone) برای اهداف دشمن به‌شدت افزایش می‌یابد و در عمل توان درگیری در بردهای بسیار دورتر و انجام قفل و شلیک از مسافت‌های تاکتیکی جدید فراهم می‌شود. این تغییر توان عملیاتی هوا به هوا را برای ناوگان ایران ارتقا می‌دهد، اما تحقق این سناریو نیازمند یکپارچه‌سازی الکترونیکی، آموزش و لجستیک مناسب است.

کارشناسان نظامی بر این باورند که اگر تمام ۳۰ فروند جدید عملیاتی باشند و به موشک‌های R-77M مجهز شوند، ناوگان میگ‑۲۹ ایران تقریباً دو برابر شده، و توان پوشش هوایی و مأموریت‌های رزمی آن به شکل چشمگیری افزایش می‌یابد.

از عدد تا کیفیت

ورود بیش از ۳۰ فروند میگ‑۲۹S، در کوتاه‌مدت خلأ عددی در ناوگان رزمی را پر می‌کند و توان واکنش سریع به تهدیدهای هوایی را بالا می‌برد.

میگ ۲۹ اس و میگ ۲۹M  به دلیل وجود زیر ساخت لازم در ایران و امکان استفاده خلبان های ایرانی از آنها با کمترین آموزش، سریع ترین راه برای توسعه نیروی هوایی ایران است.

اگر تحویل MiG‑۲۹M/M2 رخ دهد، کیفیت عملیاتی ناوگان به‌طور محسوسی افزایش خواهد یافت: اویونیک مدرن‌تر، حسگرهای پیشرفته‌تر و امکان استفاده‌از موشک‌های دوربرد R‑۷۷M توانایی درگیری BVR را بالا می‌برد و حوزه‌ی تهدید هوایی را گسترش می‌دهد.

چرا MiG‑۲۹M/M2 بهتر از MiG‑۲۹S است؟

اویونیک و رادار: نسخه‌های M دارای اویونیک و رادار مدرن با نمایشگرهای جدید و سیستم مدیریت مأموریت پیشرفته هستند که توانایی پردازش هدف و یکپارچه‌سازی تسلیحات مدرن را بهتر می‌کند و در تشخیص و استفاده‌از موشک‌های برد متوسط مؤثر است.

حسگرهای غیرراداری (IRST/OLS): نمونه‌های M حسگرهای پیشرفته‌تر برای تصویربرداری TV/IR و ردیابی لیزری دارند که در مبارزات نزدیک و کشف بدون استفاده‌از رادار کمک می‌کند.

موشک‌ها و سازگاری BVR: MiG‑۲۹M برای استفاده از موشک‌های فعال‌ هدایت و پادهای هدف‌گیری طراحی شده، و محدودیت‌های یکپارچه‌سازی نسخه‌های S را ندارد.

موتورها و بقاپذیری: نسخه‌های M با موتورهای بهبودیافته، دود کمتر و رانش بالاتر عملکرد مانور و بقاپذیری هواپیما را بهبود می‌بخشند.

سوخو‑۳۵ و J‑۱۰؛ تنوع و برد بیشتر

سوخو‑۳۵، جنگنده‌ای سنگین با برد و توان حمل تسلیحات دوربرد بالا، ورودش می‌تواند توان رزمی ایران را از «پر کردن عددی» فراتر برده و به بازدارندگی واقعی تبدیل کند. حضور احتمالی J‑۱۰ چین نیز به تهران امکان می‌دهد ناوگان خود را متنوع و انعطاف‌پذیرتر کند.

تأثیر بر معادلات منطقه‌ای

ترکیب میگ‑۲۹S و M، سوخو‑۳۵ و جنگنده J‑۱۰ می‌تواند تراز توان هوایی ایران را در سطح برد متوسط و نزدیک تغییر دهد، اما نتیجهٔ واقعی به پشتیبانی اطلاعاتی، شبکه‌های ارتباطی و توان لجستیکی وابسته است. ورود MiG‑۲۹M مجهز به R‑۷۷M، برد مؤثر درگیری هوایی را به‌طور محسوسی افزایش می‌دهد،

چشم‌انداز کوتاه‌مدت تا بلندمدت

• کوتاه‌مدت: تمرکز بر پر کردن خلأ عددی با MiG‑۲۹S و آموزش ابتدایی در فرودگاه‌هایی مانند شیراز.

• میان‌مدت: تحویل مرحله‌ای MiG‑۲۹M/M2 و ورود  سوخو‑۳۵ و J‑۱۰، افزایش کیفیت و تنوع ناوگان.

• بلندمدت: اضافه شدن جنگنده‌های نسل پنجم مثل جی ۲۰ چین

مقایسه میگ ۲۹M با F-16I Sufa

 طراحی و فلسفهٔ عملیاتی

• MiG-29M: جنگنده‌ای دوموتوره، با تأکید بر قدرت مانور، پایداری رزمی و توان بقا در درگیری نزدیک (dogfight). طراحی آن از ابتدا برای برتری هوایی با قابلیت‌های چندمنظوره، ارتقا یافته شکل گرفت.

• F-16I Sufa: تک‌موتوره، سبک‌تر، با تمرکز بر مأموریت‌های چندمنظوره (هوا به هوا و هوا به سطح)، قابلیت حمل سوخت بیشتر و اویونیک بسیار پیشرفته با پشتیبانی کامل ناتو و ایالات متحده.

نتیجه: F-16I چابک‌تر و اقتصادی‌تر است؛ MiG-29M قوی‌تر، پایدارتر و در نبرد نزدیک خطرناک‌تر.

رادار و اویونیک

• MiG-29M: میگ ۲۹M مجهز به رادار Zhuk-ME با قابلیت رهگیری همزمان چند هدف (تا ۱۰ هدف و درگیری با ۴ تا ۶ هدف)، اویونیک دیجیتال و نمایشگرهای چندمنظوره.

• F-16I: از رادار APG-68(V)9 استفاده‌می‌کند (در برخی منابع، آمادهٔ ارتقا به AESA است)، با دقت و برد بیشتر، یکپارچگی کامل با سامانه‌های شناسایی، داده‌لینک و پشتیبانی جنگ الکترونیک اسرائیلی.

نتیجه: در برد کشف و شبکه‌محوری، F-16I برتر است؛ در حالت مستقل (بدون پشتیبانی)، میگ ۲۹M شانس بالایی در مقابله نزدیک دارد.

موتور و رانش

• MiG-29M: دو موتور RD-33MK، هر یک با رانش ۹,۰۰۰ کیلوگرم با پس‌سوز — مجموع رانش بالا و نسبت رانش به وزن حدود ۱.۰۵، قدرت مانور زیاد و شتاب لحظه‌ای بسیار بالا.

• F-16I: موتور Pratt & Whitney F100-PW-229 با رانش حدود ۱۳,۰۰۰ کیلوگرم، نسبت رانش به وزن حدود ۱.۰؛ به لطف وزن کمتر، کارایی بالا و مصرف سوخت بهینه‌تر دارد.

نتیجه: میگ ۲۹M در قدرت مانور و بقا در درگیری نزدیک برتر است، اما F-16I در برد و زمان ماندگاری برتری دارد.

برد و سوخت‌رسانی

• MiG-29M: با مخازن داخلی و خارجی حدود ۱,۸۰۰ کیلومتر برد دارد. قابلیت سوخت‌گیری هوایی وجود دارد اما محدود به برخی پیکربندی‌هاست.

• F-16I: با مخازن Conformal و سوخت داخلی بیشتر، برد عملیاتی بیش از ۲,۲۰۰ کیلومتر دارد .

• نتیجه: F-16I از نظر برد عملیاتی و پوشش مأموریت برتری دارد.

تسلیحات و موشک‌ها

• MiG-29M: سازگار با موشک‌های R-73 (کوتاه‌برد) و R-77/R-77M (میان‌برد فعال هدایت). قابلیت حمل تسلیحات روسی ضدکشتی و ضدرادار.

• F-16I: سازگار با AIM-9X، AIM-120C/D، بمب‌های JDAM و موشک‌های Delilah و Popeye — همراه‌با سامانه‌های هدف‌گیری اسرائیلی (Litening, Spice).

نتیجه: در نبرد هوا به هوا، اگر MiG-29M به R-77M مجهز شود، از نظر برد و دقت قابل‌رقابت با AIM-120C/D است.

میگ ۲۹ ام گامی رو به جلو 

تحویل میگ‑۲۹S مقدمه‌ای برای یک تحول بزرگ است و حضور احتمالی MiG‑۲۹M/M2، سوخو‑۳۵ و J‑۱۰، چشم‌انداز نیروی هوایی ایران را در برد عملیاتی، توان BVR و انعطاف‌پذیری تاکتیکی به طور محسوس تغییر خواهد داد. اما همه‌چیز به چگونگی یکپارچه‌سازی، نگهداری و تأمین قطعات بستگی دارد؛ از طرفی باید با گشترش لینک داده‌ها بین پدافند زمینی و خرید آواکس و تکمیل این شبکه فضای هوایی ایران را امن کرد.

انتقال جی ۱۰ چین

برخی منابع غیررسمی در رسانه‌های پاکستانی  گزارش داده‌اند که ۱۰ فروند جنگنده J-10C از پاکستان به ایران منتقل شده است. پیش‌تر نیز اخباری درباره آموزش خلبانان ایرانی برای پرواز با جنگنده‌های J-10C در چین و پاکستان منتشر شده بود.

همچنین پس از سفر اخیر وزیر دفاع ایران به چین، برخی مقامات چینی از احتمال انتقال جنگنده‌های J-10 به کشورهای دوست از جمله ایران سخن گفته بودند.

با این حال، تا این لحظه هیچ منبع رسمی یا خبرگزاری معتبر، از جمله خبرگزاری شینهوا (Xinhua)، این خبر را تأیید نکرده است و گزارش‌ها در این‌باره همچنان در حد گمانه‌زنی و شایعه باقی مانده‌اند.

در همین حال، برخی گزارش‌ها در رسانه‌های داخلی مدعی‌اند که ایران نخستین محموله جنگنده‌های J-10 را از پاکستان دریافت کرده است. گفته می‌شود این هواپیماها به پایگاه هوایی شیراز منتقل شده است.

در هفته های اخیر بیش از ۵۰  پرواز ترابری نطامی از چین و روسیه به ایران گزارش شده است.

ایران احتمالا قرار دادی برای خرید بیش از ۴۰ فروند از نسخه مشابه ارتش چین برای جی ۱۰ را منعقد کرده است.

گفته شده طی هفته های اخیر نسخه میگ ۲۹ اس ارتش روسیه هم به ایران منتقل شده است.

جنگنده‌های J-10C با بهره‌گیری از فناوری‌های نسل چهارم و نیم، به رادارهای پیشرفته آرایه فازی (AESA)، موشک‌های هوا‌به‌هوای برد بلند و سامانه‌های مدرن دفاعی مجهز هستند و توانایی مقابله با جنگنده‌های مدرن غربی را دارند.

در مجموع، در حالی که منابع رسمی هنوز خبر انتقال جنگنده‌ها را تأیید نکرده‌اند، این گزارش‌ها در صورت صحت می‌تواند نشانه‌ای از آغاز مرحله‌ای جدید در تقویت توان هوایی ایران باشد.

اخیراً برخی منابع خبری از خرید احتمالی بیش از ۴۰ فروند جنگنده J-10C چین توسط ایران خبر داده‌اند. اگر این خبر صحت داشته باشد، این اقدام می‌تواند معادلات هوایی منطقه را تغییر دهد و تهدید مستقیمی برای اسکادران‌های F-16I Soufa اسرائیل ایجاد کند.

کارشناسان نظامی تأکید دارند که J-10C با رادار AESA پیشرفته و توانایی حمل موشک‌های برد بلند PL-15 و قابلیت مانور بالا، توان دفاع از آسمان ایران را افزایش می‌دهد. با این حال، در نبود پشتیبانی AWACS و شبکه یکپارچه راداری، خلبانان J-10C باید روی توانایی شخصی و تاکتیک‌های گروهی خود برای شناسایی و رهگیری دشمن حساب کنند.

جدول مقایسه جنگنده جی ۱۰ و F-16I

ویژگی	J-10C چین	F-16I Soufa اسرائیل
تعداد سفارش احتمالی ایران	۴۰+ فروند	موجود: حدود ۵۰ فروند در خدمت
پیشرانه	AL-31FN روسی / WS-10B بومی	Pratt & Whitney F100-PW-229
رادار	AESA پیشرفته	APG-68(V)9
برد کشف رادار	۱۵۰–۲۰۰ کیلومتر	۱۶۰–۲۰۰ کیلومتر
مهمات هوایی	PL-10، PL-12، PL-15	Python-4، Python-5، Derby
مهمات هوا به زمین	بمب‌های هدایت لیزری	GBU-12، GBU-31، AGM-65 Maverick
برد عملیاتی	بیش از ۲,۰۰۰ کیلومتر	تقریباً ۳,۲۰۰ کیلومتر
سیستم‌های الکترونیکی	پیشرفته، شامل جنگ الکترونیک پایه	پیشرفته با قابلیت اختلال الکترونیک
عملکرد رزمی	موفقیت در درگیری‌های اخیر با پاکستان	سابقه عملیات موفق در سوریه و لبنان
توان دفاع از خاک خودی	متوسط، محدود به توانایی شخصی خلبان‌ها	بالا، با سیستم‌های پیشرفته جنگ الکترونیک

سناریوی فرضی درگیری اسکادرانی بدون AWACS

فرض کنید یک اسکادران J-10C ایرانی (۱۲ فروند) با یک اسکادران اف ۱۶ اسرائیل (۱۲ فروند) روی آسمان شمال ایران مواجه می‌شوند:

1. شروع نبرد: F-16ها با ارتفاع بالا و سرعت بالا وارد میدان دید J-10Cها می‌شوند، تلاش می‌کنند از فاصله میانه و بلند، موشک‌های خود را شلیک کنند.

2. محدودیت J-10Cها: بدون هدایت AWACS، خلبانان ایرانی باید خودشان دشمن را کشف و رهگیری کنند. این باعث می‌شود زمان شناسایی و شلیک کاهش یابد و احتمال غافلگیری افزایش پیدا کند.

3. اولین شلیک‌ها: J-10Cها با موشک‌های PL-15 و PL-12 شلیک می‌کنند این شلیک اگر مانند تجربه درگیری پاکستان با هند باشد می تواند مرگبار باشد.

   تحلیل: بدون AWACS، توان دفاعی J-10C کاهش می‌یابد و خلبانان مجبورند بیشتر به تجربه و تاکتیک فردی متکی باشند.

بیشتر بدانید: احتمال خرید سامانه پدافندی HQ-16FE و جنگنده J-10C از چین توسط ایران

بیشتر بدانید: امین آزاد سردبیر بیت ران، مستندساز و مهندس مکانیک؛ پیوند رسانه با مهندسی

در کانال آپارات بیت ران ببینید:

تحلیل بدون آواکس

سناریوی فرضی نشان می‌دهد که در نبرد بدون AWACS:

• J-10Cها توان دفاع از خاک خود را دارند، اما احتمال آسیب و زیان بیشتر افزایش می‌یابد.

• F-16Iها با استفاده از تاکتیک‌های ارتفاع بالا و جنگ الکترونیک، می‌توانند مزیت نسبی کسب کنند، اما همچنان در برابر موشک‌های برد بلند J-10C آسیب‌پذیرند.

خرید بیش از ۴۰ فروند جنگنده جی ۱۰ ، حتی بدون AWACS، ایران را به قدرتی جدی در دفاع هوایی تبدیل می‌کند، اما اهمیت پشتیبانی راداری و هماهنگی گروهی برای افزایش کارایی اسکادران‌ها را نشان می‌دهد.

نیاز ایران به AWACS و تغییر وضعیت در صورت استفاده

سناریوی فرضی نشان داد که حتی با ورود بیش از ۴۰ فروند J-10C، نبرد بدون AWACS محدودیت‌هایی دارد. خلبانان ایرانی برای شناسایی و رهگیری F-16ها باید به توانایی فردی و تاکتیک‌های گروهی خود متکی باشند، که در برخی موارد باعث غافلگیری و آسیب بیشتر می‌شود.

کارشناسان نظامی تأکید دارند که افزودن یک یا چند هواپیمای AWACS مانند KJ-500 چینی می‌تواند وضعیت را به شکل چشمگیری تغییر دهد:

1. آگاهی فضایی کامل: AWACS با پوشش راداری ۳۶۰ درجه، موقعیت دقیق دشمن را از فواصل دور در اختیار J-10Cها قرار می‌دهد و زمان واکنش را افزایش می‌دهد.

2. هدایت گروهی مؤثر: خلبانان می‌توانند به صورت هماهنگ حمله کنند و موشک‌های برد بلند را با دقت بالاتر شلیک کنند.

3. کاهش ریسک غافلگیری: F-16ها دیگر نمی‌توانند با تاکتیک‌های ارتفاع بالا یا پنهان‌کاری وارد محدوده J-10C شوند بدون اینکه ردیابی شوند.

به بیان ساده، AWACS چشم و مغز اسکادران J-10C است و با اضافه شدن آن، برتری تاکتیکی ایرانی‌ها در دفاع از خاک خود افزایش می‌یابد و احتمال موفقیت در مقابله با F-16ها به شکل چشمگیری بیشتر می‌شود.

نتیجه‌گیری نهایی

خرید بیش از ۴۰ فروند J-10C، ایران را به قدرت هوایی قابل توجه تبدیل می‌کند، اما برای بهینه‌سازی عملکرد اسکادران‌ها و کاهش آسیب‌پذیری، استفاده از AWACS یک نیاز اساسی است. با AWACS، زمان واکنش سریع‌تر، دقت شلیک بالاتر و توان دفاع هوایی چند برابر می‌شود و ایران می‌تواند تهدید F-16 اسرائیل را با کارایی بالاتری مدیریت کند.

بیشتر بخوانید: MVM X22 دنده‌ ارزش خرید دارد؟ / مزایا و معایب از زبان مالک خودرو

بیشتر بدانید: کوچکترین موتور چهارسیلندر در یک خودروی تولیدی: شاهکار مهندسی هوندا

در کانال آپارات بیت ران ببینید:

جنگنده جی ۱۰ در کنار سوخو ۳۵

ایران در صورت این خرید و اضافه شدن آواکس، می‌تواند برتری هوایی سابق خود را در منطقه خاورمیانه دیگر بار تا حدودی احیا کند.

ایران به‌عنوان راه کوتاه‌مدت جایگزین کردن میگ‌های ۲۹ ذخیره ارتش روسیه که چندین پله از میگ‌های ۲۹ کنونی ایران مدرن‌تر است را در برنامه دارد.

از طرفی پیوستن یاک‑۱۳۰ نیز در برنامه است. ایران از نظر عملیاتی قدرت استفاده‌از این جنگنده‌ها را به دلیل داشتن خلبان آموزش‌دیده، و زیرساخت دارد.

پیوستن این دو جنگنده شاید در رقابت با اف‑۳۵ کارایی نداشته باشد. اما می‌تواند به‌عنوان راهی برای شکار پهپادها و موشک‌های کروز کارآمد باشد. (در جنگ ۱۲ روزه، بیش از ۶۰ درصد عملیات اسرائیل توسط پهپادها انجام شده‌است.)

از طرفی ریسک استفاده اسرائیل از جنگنده‌های اف‑۱۶ و اف‑۱۵ را در عملیات ضد ایران افزایش می‌دهد.

سامانه S‑۴۰۰ و HQ‑۹ هم می‌تواند تا حدودی اف‑۳۵ را با خطر روبه‌رو کند.

اس ۴۰۰

در میان‌مدت استفاده از جنگنده جی‑۱۰ و سوخو‑۳۵ می‌تواند به همراه هواپیمای هشدار زودهنگام و کنترل هوایی (AEW&C) مانند KJ‑۵۰۰، قدرت بازدارندگی ایران را افزایش دهد.

اما ایران در درازمدت حتماً باید به سراغ استفاده از جنگنده‌های نسل پنجم سوخو‑۵۷ روسیه و جنگنده‌های جی‑۲۰ و جی‑۳۵ چینی برود و توسعه جنگنده بومی را هم در دستور کار قرار دهد.

بیشتر بدانید: درگ دنا پلاس تقویت با دنا فابریک / این دو خودرو اتوماتیک چقدر اختلاف شتاب دارند؟

بیشتر بدانید: درگ شاهین پلاس اتوماتیک و شاهین CVT؛ نتیجه دور از انتظار!

در کانال آپارات بیت ران ببینید:

تست قدرت واقعی شاهین CVT روی داینو! | مقایسه شاهین دنده‌ای و اتومات

پارس نوآ سدان جدید پارس خودرو یا ال ۹۰ جدید چگونه است؟

تست و بررسی وحشتناک دنا توربو اسپرت تا حد مرگ

بررسی و تست دنا پلاس توربو اتوماتیک

تست و بررسی تخصصی چانگان CS55 Plus در جاده 

رازهای پژو پارس با موتور جدید ؛ تست پرشیا زیر فشار

سیر تا پیاز خودرو شاهین سایپا در تست فنی

تست دنا جوانان با موتور EFP 

مقایسه و تست شاهین و تارا : برنده کدامیک است؟

درگ ایرانی با فرانسوی: تست ریرا در برابر پژو ۲۰۰۸ کدام خودرو سریع‌تر است؟

بهترین راهنمای خرید سمند سورن

تست و بررسی تخصصی چانگان CS55 Plus ؛ در جاده، در دل پیچ‌ها

کارخانه هلیکوپترسازی بل و داستان راه‌اندازی خط تولید آن در ایران

داستان نامگذاری شرکت مزدا و پایه گذار آن که عاشق ایران بود

بهترین راهنمای خرید ام‌وی‌ام | X22 معمولی یا پرو؟ یا اصلاً X33 کراس؟