33.7 C
Tehran
دوشنبه 10 آگوست 2026

قهرمان فراموش شده نیروی هوایی؛ چگونه خلبان داریوش خاک نگار به دل ارتش آمریکا زد؟

“bale”

از دست ندهید

خلبان سرگرد داریوش خاک نگار که بود؟ چرا آمریکا می خواست حتما و به هر قیمتی او را بکشد؟ او چگونه هر بار از چنگ نیروهای آمریکایی می‌گریخت؟

سلسله مطالبی که با عنوان قهرمانان فراموش شده، در این بخش می‌خوانید. پیرامون خلبانان بزرگ کشور است که در جنگ ۸ ساله عراق با ایران درخشیدند، اما متاسفانه در لابه‌لای تاریخ گم شدند و کسی از آنها حداقل به اندازه‌ی کافی یادی نمی‌کند.

امیدوارم این سلسله مطالب (هرچند قدمی کوچک است) بتواند این پیام را به مخاطبان بدهد که همواره، در این بیشه شیرهایی بوده‌اند که بدون چشم داشت، از این آب و خاک دفاع کرده‌اند. همانگونه که امروز سربازان ایران در نهایت گمنامی چنین کاری می‌کنند.

بیت ران – علی غفوری: داستان ما ایرانیان با آمریکا، داستانی طولانی و ادامه‌دار است. آنها بارها و بارها با تکیه بر برتری فناوری خود به ما ضربه زدند و البته  همیشه مردان شجاعی از ایران نیز مقابل آنها ایستاده‌اند.

یکی از سخت‌ترین و البته غم‌انگیزترین روزهای درگیری ارتش امریکا با نیروی دریایی ایران، نه در اسفند ۱۴۰۴، که به ۲۹ فروردین ۱۳۶۷ باز می‌گردد.

قهرمان فراموش شده نیروی هوایی ، بخش یکم خلبان چنگیز سپهر

در کانال آپارات بیت ران ببینید:

روزی‌که فرماندهِ شجاع ناوچه جوشن با ازخودگذشتگی تصمیم گرفت به جنگ با رزم ناوهای قدرتمند آمریکایی که در حال حمله به  تجهیزات نفتی-دریایی ایران بودند، برود و با بارگذاری موشک هارپون (موشکی سطح به سطح ساخت آمریکا) خود سعی کرد تا این شناورهای دشمن را به عقب براند. اما در ادامه‌ی کار، این آمریکایی‌ها بودند که همزمان‌با منحرف کردن هارپون، با ده‌ها بمب و موشک، جوشن را به زیر آب بردند.

طبیعی بود که از یک ناوچه در برابر چند رزم‌ناو و هواپیمای ضد کشتی کاری برنمی‌آمد. این درگیری فضای خلیج فارس را به‌شدت ملتهب کرد. اندکی شمالی‌تر از منطقه درگیری در پایگاهِ هوایی بندرعباس به فرماندهی پایگاه دستور دادند که حتما یک یا دو  عملیات هرچند نمادین علیه نیروهای دشمن انجام دهند.

بیشتر بدانید: شاهکار اف ۵ ایرانی در برابر ارتش آمریکا، سیر تا پیاز اف ۵ نیروی هوایی ایران
بیشتر بدانید: بزرگترین ناو هواپیمابر را بشناسید؛ معرفی ۱۰ ناوهواپیمابر بزرگ جهان

معاون پایگاه، سرهنگ جعفر عمادی این پرواز را به عهده‌گرفت و پرواز دوم به سرگرد داریوش خاک نگار محول شد. یکی از افسران عملیاتی پایگاه، که از خلبانان با سابقه و ماهر پایگاه نیز بود، متاسفانه ماه‌های آخر جنگ در حال همکاری با دشمن بود و این را هیچ کدام از دو خلبان نمی‌دانستند. وی شروع به بریفینگ مسیر دو خلبان کرد، اما عمادی که عجله داشت و احساس می‌کرد زمان در حال گذر است، اتاق را ترک کرد و به سمت فانتوم آماده شتافت.

اما خاک نگار از مسیری که افسر مورد نظر به او گفت پرواز کرد و درست به سمتی حرکت کرد که رزم ناو وین رایت با موشک‌های ضد هوایی و دو اف ۱۴ آمریکایی منتظر او بودند. بعدها مشخص شد که برنامه‌ی اصلی آمریکایی‌ها گیر انداختن خاک نگار و کشتن او بوده‌است. اما داریوش خاک نگار که بود و چرا آمریکایی‌ها به‌دنبال از میان برداشتن او بوده‌اند؟

خلبان داریوش خاک نگار

خلبان داریوش خاک نگار
خلبان داریوش خاک نگار

موضوع به ۱۳ سال پیش باز می‌گشت، زمانی‌که ایران و آمریکا روابط دوستانه‌ای داشتند و خلبانان ایرانی از جمله خاک نگار برای آموزش به پایگاه‌های غرب آمریکا می‌رفتند. آنگونه که سرهنگ خلبان صالح اردستانی از خلبانان بنام جنگ می‌گوید، خاک نگار در یک جنگ تمرینی، یک فرمانده آمریکایی را که از قهرمانان جنگ ویتنام بود شکست داد و سرهنگ آمریکایی پس از پیاده‌شدن از هواپیما با صداقت تمام گفت: اگر در آینده جنگی بین ایران و آمریکا باشد و مقابل من داریوش قرار بگیرد از نبرد انصراف می‌دهم! “انصراف از نبرد”، اصطلاحی تخصصی است و هنگامی به‌کار برده‌می‌شود که فرمانده هواپیما (خلبان جلو) ادامه ماموریت را بی‌فایده، و یا بسیار خطرناک ببیند.

جنگنده اف ۴ ارتش ایران
جنگنده اف ۴ ارتش ایران

آمریکایی‌ها به‌خوبی می‌دانستند که آنچه به سلاح‌های پیشرفته، جان می‌دهد کاربران حرفه‌ای و از جان گذشته است و به‌همین دلیل سعی داشتند تمام خلبان‌های خوب ایرانی را یا با تطمیع و یا با حذف فیزیکی و توطئه کنار بزنند.

انها با همین شیوه، صدها خلبان خوب را از گردونه پرواز کنار گذاشته بودند. امروز نوبت خاک نگار بود. کسی که یک‌بار دیگر در سال ۶۶ از یک نبرد سنگین هوایی با تامکت‌های آمریکا  جان به‌در برد. اما این‌بار همه چیز فرق می‌کرد …

پس از گذراندن مسافتی در نزدیکی جزیره‌کیش، کمک خلبان هشدار داد که روی آنها قفل راداری انجام شده‌است. خاک نگار که نمی‌دانست در حال حرکت به سمت یک تله بزرگ است، با تعجب به رادار هواپیما نگاه‌کرد، اما چیزی مشخص نبود. این‌بار کمک، فریاد زد دو موشک از سمت عقب به سوی ما می‌آیند!

این موشک‌ها از نوع “استاندارد “بوده، و از ناو وین رایت پرتاب شده‌بودند. موشک‌های استاندارد، سلاح اصلی ناوهای آمریکایی برای مقابله با موشک‌های مهاجم و یا هواپیما بوده، و هستند.

در کانال آپارات بیت ران ببینید:

 

این نوع موشک‌ها، بزرگ و با سوخت فراوان هستند و تا مسیری طولانی هواپیمای مهاجم را تعقیب می‌کنند و فرار از دست آنها تقریبا غیر ممکن بود.

خاک نگار با چرخشی سریع به راست سعی کرد دو موشک را گمراه‌کند. اما موشک‌ها با سرعت در حال نزدیک شدن بودند. به هر زحمتی بود خاک نگار از موشک اولی فاصله گرفت. اما فیوز مجاورتی موشک دوم که می‌دانست هدف را از دست داده‌است بلافاصله منفجر شد. (لازم به‌گفتن است که موشک‌های ضد هوایی از نوع هوا به هوا و زمین به هوا همگی از مغزی هوشمند برخوردارند که در صدم ثانیه اگر احساس کنند هدف را از دست داده‌اند، در نزدیک هدف خود را منفجر می‌کنند.) و اگرچه از فانتوم سخت جان حدود ۲۰ متر با این سلاح کشنده، فاصله داشت، اما شدت انفجار سکان عمودی، موتور چپ و بدنه‌ی هواپیما را به‌شدت صدمه زد.

خاک نگار که ماندن در محل را بی‌فایده‌می‌دید، به سمت پایگاه بازگشت. البته از همان ابتدا هم، او شانسی نداشت. چرا که تنها مجهز به موشک‌های کوچک ماوریک بود که اساسا برای زدن ناوهای بزرگ طراحی نشده‌بود.

داریوش خاک نگار
داریوش خاک نگار

بار دیگر فریاد کمک عقب بلند شد: “هواپیماهای دشمن در تعقیب ما هستند.”دو تامکت در تعقیب آنها بودند و به آنها گفته شده‌بود حتی اگر خاک نگار اجکت کرد او را بکشید. در آن‌سوی میدان در پایگاهِ بوشهر، مدتی پیش زنگ الرت به صدا درآمده، و دو فانتوم مجهز به اسپارو (موشک راداری برد متوسط) از باند تیک اف کرده، و یک اف ۱۴ ایرانی نیز از سمت اروند رود با جمع کردن بال‌هایش با سرعت تمام به سمت منطقه درگیری می‌آمد. (اف ۱۴ یک رهگیر بال متغیر است که برای رسیدن به سرعت بالای صوت باید بال‌های خود را ببندد و در آن‌صورت می‌تواند تا ۲هزار کیلومتر سرعت خود را افزایش دهد.)

بیشتر بدانید: موشک رستاخیز ایران و موشک خرمشهر ۵ ؛ موشک‌های اسرارآمیز ایران چگونه است؟
بیشتر بدانید: موشک خرمشهر ۵ / ایران در آستانه ورود به باشگاه موشک‌های قاره‌پیما؟
در کانال آپارات بیت ران ببینید:

 

کمک خلبان دیگر بار هشدار داد که: “موتور چپ قدرت خود را از دست داده، هیدرولیک نداریم.” از آن‌سو افسر کنترل شکاری پایگاه، به خاک نگار گفت: “به سمت کیش بیا و اگر یک دقیقه دیگر دوام بیاوری خودی‌ها به کمکت می‌آیند.” خاک نگار با شیرجه به سمت دریا ارتفاع خود را بسیار کم کرد تا تامکت‌ها نتوانند روی او قفل راداری انجام دهند. به این‌ترتیب دو هواپیمای دشمن که اکنون نزدیک فضای حاکمیتی ایران شده‌بودند با دستور فرمانده ناوهواپیمابر اینترپرایز (یکی از بزرگترین ناوهای جنگی آمریکا در دهه‌های ۸۰ و ۹۰ میلادی) بازگشتند. دقایقی بعد، خاک نگار به هر زحمتی بود هوایپیای اسیب دیده‌را در باند کوچک کیش بر زمین نشاند. با صدایی خسته در رادیو به‌گونه‌ای که همه بشنوند به انگلیسی گفت: “خاک نگار بار دیگر سالم نشست.”

جنگنده اف ۴ ارتش ایران
جنگنده اف ۴ ارتش ایران

سرتیپ فنی زینعلی (از افسران با سابقه گردان‌های تعمیر و نگهداری) می‌گوید: “ما خودمان را به‌سرعت به کیش رساندیم و دیدیم از همه جای هواپیما روغن و بنزین می‌ریزد. هواپیما سوراخ سوراخ شده‌بود و تقریبا جای سالم نداشت. خاک نگار هیجان زده‌بود و مرا بغل کرد و گفت: “باورم نمی‌شود این را نشانده‌ام”. زینعلی می‌گوید: “وقتی عقربه نشاندهنده‌ی “جی”را نگاه‌کردم دیدم ۱۲ جی را نشان می‌دهد. معمولا خلبان نباید فشار بالای ۶ جی به خود وارد کند. بیشتر افراد حتی از تحمل دو جی نیز عاجزند!”

برای دیدن آخرین وضعیت رزمی ایران در برابر آمریکا اینجا کلیک کنید

این هواپیما پس از ۶۰۰۰ ساعت کار فنی به جرگه‌ی عملیاتی پیوست. خاک نگار یکبار دیگر نیز در اواخر سال ۶۶ از چنگ دو اف ۱۴ گریخته بود. سرتیپ جوانمردی از بهترین‌های کابین عقب فانتوم می‌گوید: “خاک نگار در پرواز چیز دیگری بود.”

این مرد بزرگ در سال ۷۹ در حال گذر از عرض خیابان در اثر برخورد با یک خودرو کشته شد. خاک نگار متولد تهران بسیار فرد گریزان از شهرت بود و از او تقریبا هیچ نامی نیست و به‌جز چند عکس پرسنلی و خانوادگی و چند مطلب کوتاه، هیچ کس نقش او را در جنگ نمی‌داند. مردی گمنام که هرگز برای‌اش بزرگداشتی در شان و لیاقت‌اش گرفته نشد. البته به مدد توسعه فضای مجازی در سال‌های اخیر تعداد اندکی مطلب از او به اشتراک گذاشته شده‌است.

بیشتر بدانید: پهپاد جنگی پنهانکار سوپر رافال رونمایی شد؛ آشنایی با پهپاد هم پرواز وفادار رافال F5
بیشتر بدانید: فهرستی از قدرتمندترین هواپیماها، پهپادها، خودروها و دیگر تسلیحات نظامی
در کانال آپارات بیت ران ببینید:
“rubika”



3 دیدگاه

  1. با سلام حالا که بالاخره یک رسانه پر مخاطب از تیمسار خاک نگار نام بردید جا دارد از دوست نزدیک ایشان که او هم نابغه ای در مانورهای هوایی فانتوم یعنی تیمسار نقدی بیک هم معرفی کنید کسی که ویکتور پوگاچف خالق مانور مشهور کبری از مهارت پروازی او تعجب و تمجید کرد و تیمسار نقدی بیک به حدی عاشق پرواز بود که بعد از دوران خدمت یکی از اساتید پرواز مدل های رادیو کنترل جت فن شد و در مسابقات مقام هم آورد در عکسی که از تیمسار خاک نگار منتشر کردید فرد سمت چپ تیمسار نقدی بیک است

  2. درود بر مردان بی ادعای ایران.سلام و صلوات به روح پاکش.

  3. بسیار عالی ما بشدت برای جوانان کشور نیاز داریم که چنین اسطوره های معرفی بشن
    متاسفانه صدا وسیما بدلیل تنگ نظری دراین خصوص در سالهای گذشته خیلی کوتاهی کردن

پاسخ دادن

دیدگاه خود را وارد کنید
لطفا نام خود را وارد کنید

آخرین اخبار

تکرار کابوس ایران‌خودرو در سایپا/ دولت درس‌های تلخ گذشته را فراموش کرده است؟

تکرار کابوس ایران‌خودرو در سایپا. قیمت‌های نجومی و کیفیت افت‌کرده؛ این‌ها تنها دستاوردهای احتمالی از یک خصوصی‌سازی غیرشفاف در...

پست‌های مرتبط