یک نویسنده بخش خودرو با اشاره به خودروی مسکوویچ مرحوم دکتر علی شریعتی و برخی افراد مشهور کشور، در ادامه از علاقه ایرانیها به کامیون روسی “گاز” و واردات تعداد زیادی از این خودروها بعد از جنگ جهانی دوم به کشورمان، سخن گفت و تاکید کرد: در آن زمان تکنولوژی خودروهای شوروی بسیار عقبتر از خودروهای غرب بود و فقط به فکر حفظ ظاهر خودرو بودند.
بیت ران – گفته میشود که روسها از ابتدا هم توفیقی در بخش خودرو نسبت به کشورهای صاحب نام در این بخش نداشتهاند. ظاهرا این وضعیت همچنان هم ادامه دارد و با وجود پیشرفتهای چشمگیر این کشور در بخشهای مختلف، اما همچنان صنعت خودروی آن، در مقایسه با برندهای معتبر آمریکایی، اروپایی و ژاپنی حرفی برای گفتن ندارد.
بیشتر بدانید: کامیون داف ۵۳۰ ؛ قدرت، دوام و نوآوری در صنعت حملونقل با کامیون داف
بیشتر بدانید: مسکویچ دکتر شریعتی را بشناسید + تصاویر پیش و پس از بازسازی
در کانال آپارات بیت ران ببینید:
از آنجایی که این کشور خودروسازهای بسیاری همچون گاز، لادا، یوآز و زیل دارد که قدمت بالایی هم دارند، “برزو سپاسی” بهعنوانِ یک نویسنده بخش خودرو در گفتو گو با بیت ران، به برخی تولیدات قدیمی وارد شده، از روسیه به کشورمان و علاقهی تعدادی از شخصیتهای تاریخی ایران به این خودروها اشارهکرد که در ادامه میخوانید:
بیت ران: از خودروی افراد مشهوری که باقی ماندهاند، میتوان به لندرور مدل ۱۹۶۸ سبز رنگ سهراب سپهری اشارهکرد. آیا خودروهای افراد مشهور دیگری هم در حال حاضر وجود دارند؟
سپاسی: خودروی مسکوویچ مرحوم شریعتی هم اکنون داخل موزه قرار دارد. اگر اشتباه نکنم خودروی دکتر مصدق نیز موجود است. ولی چیزی که در عکسها دیدهمیشود با چیزی که از نزدیک میبینیم کاملا متفاوت است. احتمال دارد که دکتر مصدق چند خودرو داشته است. ولی چیزی که من دیدم آن نبود. البته وقتی میگویند چنین خودرویی وجود دارد حتما سندی هم در این زمینه موجود است. هر چند میشد که خودروهای بیشتری از افراد مشهور را حفظ کرد.
مسکوویچ، خودروی روسی مورد علاقه برخی شخصیتهای تاریخی چپگرا
ورود کامیون روسی گاز، بعد از جنگ جهانی دوم به ایران
بیتران: به خودروی مسکویچ دکتر شریعتی اشارهکردید. در این زمینه جالب است که بدانیم بسیاری از افرادی که در آن زمان تفکرات چپ داشتند، بهدنبال تولیدات شوروی بودند. از چه زمانی پای خودروهای روسی به ایران باز شد؟
سپاسی: یکی از مهمترین محصولات شوروی در بخش خودرو، کامیونهای این کشور بود که بعد از جنگ جهانی دوم به تدریج وارد بازار ایران شدند. این کامیونها بهطور عمده در نقاط شمالی کشورمان کاربرد پیدا کردند. با وجود کامیون بودنِ این خودروها، ولی خودروهای بسیار مقاوم و قابل استفاده در فضاهای کوچک بودند. همچنانکه از وضعیت حمل بار مطلوبی برخوردار بودند.
تمام این ویژگیها باعث استقبال زیاد مردم از این خودرو شدهبود. به تعداد بسیار زیادی هم از آن به کشور وارد شد. البته هنوز هم در شمال کشور این خودروها دیده میشوند. البته در استانهای دیگر نیز به تعداد کمتر وجود دارند. مدلهای دههی ۵۰ و ۶۰ این خودرو بهراحتی در مناطق شمالی کشور برای برنج کاری و حمل بار و غیره، دیده میشوند.
آنگونه که اشاره کردید، در آن زمان افرادی که گرایشهای کمونیستی داشتند از این خودروها استفاده میکردند. در زمان استفادهاز خودروهای روسی، تفاوت تکنولوژی این خودروها با یک خودروی مرسدس بنز کاملا احساس میشود. در آن زمان تکنولوژی خودروهای شوروی بسیار عقبتر از خودروهای غرب بود و فقط به فکر حفظ ظاهر خودرو بودند.
زمانی که سوار خودروی روسی مدل دههی ۵۰ شدم، احساس میکردم سوار یک سری چرخدنده شدهام که داخل هم میچرخید. در حالیکه وقتی سوار یک مرسدس بنز ۱۱۰ میشویم، انگار که سوار یک تشک نرم و آرامبخش هستیم. این در حالیاست که سالهای ساخت این خودروها تقریبا با هم یکیست. ولی یک سیستم تعلیقی دارد که بهراحتی میتوان یک مقدار بالاتر از سرعت حتی خودروهای امروزی وارد سرعتگیرها شوید، بدون اینکه کوچکترین تکان یا آزاری برای سرنشین داشته باشد.
بیشتر بدانید: مرسدس بنز استاد شجریان / همراه مشخصات فنی وتاریخچه
بیشتر بدانید: خودروهای محمدرضا شاه چه شدند؟ + بررسی ارزش این محصولات
در کانال آپارات بیت ران ببینید:
«خودروهای شوروی» اولین شرکت وارد کننده خودروهای روسی به ایران
بیت ران: چه شرکتی این خودروها را وارد ایران کرد؟
سپاسی: شرکتی بود بهنام خودروهای شوروی. این شرکت هم کامیون روسی و هم خودروهای سواری را وارد میکرد و مالتی برند هم بود. این شرکت نمایندگی برندهای مختلف را گرفته بود و خودروهای مختلفی را به ایران وارد میکرد. افرادی که تمایل به این خودروها داشتند از آن خریداری میکردند.
بیت ران: این شرکت چه برندهایی را وارد ایران کرد؟
سپاسی: در اواخر دههی ۱۳۲۰ و ۱۳۳۰ و ۱۳۴۰ خودروهای مسکویچ، پابدا و کامیون روسی گاز را وارد میکرد. در سالهای بعد لادا و بسیاری خودروهای دیگر به کشور وارد شدند. برای افرادی که تا این حد علاقمند به آن سیستم و تفکر بودند، قدرت انتخاب زیادی وجود داشت. حتی در یک دورهای برخی از خودروها مثل مسکویچ وارد سیستم تاکسیرانی هم شدهبودند.
بیت ران: درست همچون مسکویچی که آقای شریعتی داشتند و در سیستم تاکسیرانی هم از آن استفادهشد. چه نوع خودرویی بود؟
سپاسی: من آن خودرو را هیچ وقت سوار نشدم. این خودرو جزو خودروهایی است که خیلی سالها قبل اوراق شدهبودند. این خودرو جزو خودروهایی نبود که علاقمندان به خودرو بخواهند آن را نگهدارند و همه آنها نابود شدند.
ولی با توجه به تجربهای که از این خودروها دارم، همیشه معتقدم تفاوت تکنولوژی بسیاری با همدورهایهای غربی خود داشتند. در صورتی که ظاهر یک خودروی دههی پنجاهی را حفظ میکردند و در برخی موارد ظاهری بسیار زیبا دارند، ولی در باطن یک دنیای کاملا متفاوت دارند.
استفاده از کامیونهای روسی در ارتش ایران
در زمینه کامیونهای قدیمی به پختگی نرسیدهایم
بیت ران: خودروهای شوروی در بین خودروهای نظامی و خودروهای آفرود، نفوذ داشتند. حتی در ارتش کشور ما یکسری از خودروهای ساخته شده توسط شوروی را استفاده میکردند که در زمان دفاع مقدس به مشکل خوردند. کشور عراق هم در ارتش خود بسیاری از شاسیبلندهای لادا را استفاده میکرد. در این زمینه هم آیا مطالعاتی داشتهاید یا خیر؟
سپاسی: بله! کامیونهای بسیاری در ارتش استفادهمیشدند. جالب است که در عکسهای دوران انقلاب یعنی ماههای منتهی به انقلاب که بهراحتی در اینترنت قابل مشاهده هستند، برخی از خودروهای روسی را میبینیم که سربازها را آوردهاند تا بتوانند مردم را در تظاهرات خیابانی آن زمان کنترل کنند.
این کامیونها، از جمله کامیون روسی گاز در آن زمان بسیار نو بودند. ولی در سالهای بعد، این کامیونها وارد فضای جنگ شدند و از بین رفتند و کامیونهایی که باقی ماندند به مردم عادی فروخته شدند. هنوز هم در گوشه و کنار میتوانیم آنها را ببینیم.
مشکل اینجاست که مدت زیادی از عمر این خودروها گذشتهاست و رسیدگی نشدهاند. قطعات اصلی آنها بسیار کم هستند و کاملا دست خورده شدهاند. موتورها و قطعات ظاهری آنها نیز تغییر کردهاست.
یکی از مواردی که لازم است در کشورمان روی آن کار شود کامیونهای کلاسیک است. البته، در زمینهی کامیونهای قدیمی به پختگی نرسیدهایم و با وجود جنبشی که در کشور داشتهایم و بسیاری از خودروهای کلاسیک نجات پیدا کردند، ولی هنوز دربارهی کامیونها کاری انجام نشدهاست.
متاسفانه در مورد کامیونهای کلاسیک همان جنبش هم اتفاق نیفتادهاست و کامیونهای بسیار با ارزشی از دهههای ۴۰ و ۵۰ میلادی داریم که اکنون در گوشه اوراقیها افتادهاند و کسی رغبت نمیکند که دنبال آنها رفته و آنها را بازسازی کند.
بیشتر بدانید: از تاریخچه ماشین دودی در ایران چه میدانید؟ ماشین دودی بر ریل فراموشی
بیشتر بدانید: هدیه هیتلر به رضاشاه؛ خودرو اتوبان کوریر با ارزشترین مرسدس بنز دنیا در ایران
در کانال آپارات بیت ران ببینید:
بسیاری از کامیونهای قدیمی باید در موزه باشند
بیت ران: اگر بخواهی در حال حاضر به افرادی که علاقه بسیاری به خودروهای کلاسیک دارند پیشنهاد بازسازی این کامیونها را بدهید، چه کامیونهایی را پیشنهاد میکنید که در دنیا ارزش کلاسیک دارند؟
سپاسی: این خودروها بسیا زیاد هستند ولی در حال حاضر بین کامیونهایی که باقی ماندهاند، کامیونهای ماک را میبینیم که بسیار قدیمی هستند. همچنین کامیونهای شورولت و کامیونهای جیامسی نیز جزو کامیونهای کلاسیک محسوب میشوند و هنوز خیلی از آنها استفادهمیشوند.
گاهی در خیابانهای تهران کامیونهای شورولت را میبینیم که میلگرد حمل میکنند. همچنین برخی از خودروهایی که مربوط به تجهیزات فرودگاهی هستند از کار افتادهاند و بسیاری از آنها باید در موزه باشند. چراکه این خودروها برای تاریخ کشور ما بسیار ارزش دارند.
باید موزه صنعت هوایی ما چنین خودروهایی را جمعآوری کند. تانکرهای قدیمی ما که سوخت رسان فرودگاه ها بودند و مواردی از خودروهایی که کار تهویه هواپیماها را انجام میدادند، همه کامیون و بخشی از هواپیمایی کشور ما بودند که متاسفانه از یادها رفتهاند.
البته باید به مردم حق داد، چراکه یک کامیون به فضای زیادی نیاز دارد. ضمن اینکه رانندگی با خودروهای قدیمی نیز بسیار سختتر است و شاید خیلی از رانندگان فعلی نتوانند با آنها رانندگی کنند.
به هر حال، تعداد این کامیونها آنقدر زیاد است که بتوان آنها را بازسازی کرد. امیدوارم علاقمندان به خودروهای کلاسیک به دنبال این کامیونها رفته و این وسایل ارزشمند را هم بازسازی کنند و مورد مهر خود قرار دهند.
گفتوگو: امین آزاد
تنظیم: فاطمه باجلانی
بیشتر بدانید: خودرو سهراب سپهری و سرگذشت آن + ماجرای تصادف او
بیشتر بدانید: فورد مدل T اولین خودروی مردمی ایران / واردات رولزرویس به جای رشوه
در کانال آپارات بیت ران ببینید:
