جنگنده یوروفایتر تایفون ممکن است طی ۱۶ سال آینده ناپدید شود

جنگنده یوروفایتر تایفون ممکن است به دلیل هزینه‌های بالا و رقابت با جنگنده‌های نسل بعد، تا سال ۲۰۴۰ از خدمت خارج شود. تاثیر بازنشستگی زودهنگام این جنگنده در حفظ تخصص در مأموریت‌های برتری هوایی بریتانیا چیست؟ مشخصات فنی و توانایی تسلیحات این جنگنده را بشناسید.

بیت ران – الهام زهره وند: وضعیت این‌گونه است: اولین یوروفایتر تایفون‌ها احتمالا بسیار زودتر از برنامه اولیه از خدمت فعال خارج خواهند شد؛ شاید حتی یک دهه زودتر از زمان‌بندی. این خروج سریع تأثیری قابل‌توجه بر نیروی هوایی بریتانیا و قدرت هوایی ناتو در اروپا دارد و دلایلی چون رقابت با دست‌کم پنج برنامه جنگنده نسل بعد، نداشتن قابلیت‌های پنهان‌کاری (استیلث) و هزینه‌های عملیاتی بالا در این امر دخیل هستند.

چالش‌های هزینه و فناوری جنگنده یوروفایتر

به‌ویژه، هزینه‌های بالا و محدودیت در استیلث دو عامل کلیدی هستند که باعث شده‌اند یوروفایتر تایفون تنها حدود ۱۶ سال دیگر در خدمت باقی بماند و سپس به‌طور ناگهانی بازنشسته شود. هریسون کاس، خلبان سابق نیروی هوایی آمریکا و کارشناس دفاعی، اشاره می‌کند که با وجود ارتقاء‌های مداوم که تایفون را مؤثر نگه داشته‌اند، هزینه‌های بالای مربوطه و توسعه سامانه نبرد هوایی آینده [FCAS] نشان می‌دهند که این جنگنده احتمالاً تا سال ۲۰۴۰ از خدمت خارج خواهد شد.

بیشتر بدانید: بدترین جت جنگنده؛ معرفی تابوت‌های پرنده در تاریخ هوانوردی

در کانال آپارات بیت ران ببینید:

تأثیر بازنشستگی زودهنگام

بر اساس گزارش Air Force Technology، ارتقاءها بسیار پرهزینه هستند و ممکن است هواپیماهای قدیمی ۱۵ سال زودتر از برنامه اولیه بازنشسته شوند. این بازنشستگی زودهنگام می‌تواند بر توانایی نیروی هوایی بریتانیا در حفظ تخصص در مأموریت‌های برتری هوایی تأثیر بگذارد، چرا که تعداد کمتری جنگنده برتری هوایی برای تمرین در دسترس خواهد بود.

پیچیدگی‌های توسعه و تولید چندملیتی

یکی از دلایل بالا بودن هزینه‌های ارتقاء یوروفایتر تایفون، ساختار پیچیده توسعه و تولید چندملیتی آن است. تایفون از طریق کنسرسیومی شامل بریتانیا، آلمان، ایتالیا و اسپانیا ساخته شده‌است که تصمیم‌گیری را پیچیده و هزینه‌ها را بالا می‌برد. هر کشور شرکت‌کننده نیازها و مشارکت‌های صنعتی منحصر به فرد خود را دارد که منجر به ناکارآمدی و افزایش هزینه‌ها می‌شود.

بیشتر بدانید: ۱۰ کشتی افسانه‌ای جنگ جهانی دوم؛ تاریخچه‌ای پر از آتش و خون

بیشتر بدانید: سرعت ناو هواپیمابر چقدر است؟ کدام کشور سریع ترین ناو هواپیمابر را دارد؟

در کانال آپارات بیت ران ببینید:

فناوری پیشرفته و هزینه‌های ارتقاء

یکی دیگر از عوامل افزایش هزینه‌ها، سامانه‌های اویونیک و جنگ الکترونیک پیشرفته یوروفایتر تایفون است. فناوری پیشرفته در این جنگنده نیاز به به‌روزرسانی‌های مداوم دارد تا رقابتی باقی بماند و این به‌روزرسانی‌ها نسبت به دیگر جنگنده‌ها گران‌تر هستند. به‌عنوان مثال، ارتقاء رادار Captor-E AESA که در سال ۲۰۱۴ آغاز شد، بار مالی قابل‌توجهی را به همراه داشته است. هزینه‌های توسعه و یکپارچه‌سازی آن به دلیل موانع فنی مختلف و نیاز به بازسازی هواپیماهای موجود، بیش از انتظار بوده‌است.

بیشتر بدانید: Wing Loong-3 پهپاد بین قاره‌ای چین با بردی تهدیدآمیز برای غرب معرفی شد

بیشتر بدانید: تاریخچه و مشخصات جنگنده سوپر اتاندارد + استفاده در جنگ ایران و عراق

مقایسه جنگنده یوروفایتر با F-35 و هزینه‌های نگهداری

در مقابل، برنامه F-35 با وجود مشکلاتی چون افزایش هزینه‌ها و تأخیرها، از مزایای مقیاس تولید بزرگ‌تر و مشارکت‌های بین‌المللی بیشتری بهره می‌برد. ارتقاء Block 4 برای F-35 که در سال ۲۰۱۸ آغاز شد، هدفش افزایش توانایی‌های حسگر و سلاح‌های آن است. در حالی که این یک ارتقاء گران‌قیمت است، تعداد تولیدات زیاد به توزیع هزینه‌ها کمک می‌کند و آن را نسبتا مقرون به صرفه‌تر از یوروفایتر تایفون می‌کند.

در کانال آپارات بیت ران ببینید:.

نگهداری پیچیده جنگنده یوروفایتر تایفون

علاوه بر این، هزینه‌های نگهداری و پشتیبانی یوروفایتر تایفون نیز بالاتر است. طراحی قدیمی‌تر این جنگنده و نیاز مکرر به به‌روزرسانی‌ها برای مقابله با تهدیدات مدرن، نگهداری آن را پرهزینه‌تر می‌کند. این هواپیما در اوایل دهه ۲۰۰۰ وارد خدمت شد و نیاز به به‌روزرسانی‌های منظم دارد تا کارآمد باقی بماند. این در تضاد با طراحی‌های مدرن مانند F-35 است که به‌طور پیش‌فرض با سامانه‌های پیشرفته و یکپارچه عرضه می‌شوند و نیاز به به‌روزرسانی‌های مکرر و گران‌قیمت را به حداقل می‌رسانند.

علاوه بر این، هزینه‌های ارتقاء یوروفایتر تایفون تحت تأثیر نیاز به حفظ نسخه‌های مختلف برای همکاری بین اعضای کنسرسیوم قرار دارد. هر کشور نیازها و پیکربندی‌های منحصربه‌فرد خود را دارد که فرآیند ارتقاء را پیچیده و هزینه‌ها را افزایش می‌دهد.

به‌عنوان مثال، پروژه Centurion بریتانیا که در سال ۲۰۱۸ تکمیل شد، بر یکپارچه‌سازی سلاح‌ها و سامانه‌های جدید در تایفون‌های نیروی هوایی سلطنتی متمرکز بود. با این حال، اطمینان از سازگاری با هواپیماهای سایر کشورها، به هزینه کلی اضافه کرد.

بیشتر بدانید: اولین ناو هواپیمابر ترکیه ؛ ۶۰ هزار تن وزن و قابلیت حمل ۵۰ جنگنده و پهپاد

بیشتر بدانید: بمب افکن پنهانکار B-21 Raider و تنها دشمن واقعی آن را بشناسید

در کانال آپارات بیت ران ببینید:

آینده تایفون و نقش آن در نیروی هوایی سلطنتی

با این حال، تایفون هنوز قرار نیست به این زودی‌ها بازنشسته شود. این جنگنده تا سال ۲۰۴۰ همچنان ستون فقرات نیروی هوایی سلطنتی خواهد بود، هرچند هزینه‌های اولیه آن بیشتر از F-35A است و تقریباً با F-35B برابری می‌کند.

“اگر اولویت شما واکنش سریع و گشت‌زنی هوایی است، احتمالاً چیزی با برد بیشتر و عملکرد بهتر در ارتفاع بالا که از نظر امنیتی حساس نباشد و هزینه کمتری برای عملیات داشته باشد، می‌خواهید.” جاستین برونک، عضو مؤسسه خدمات متحد سلطنتی، توضیح می‌دهد. “تایفون برای این نقش بسیار مناسب‌تر است.” علاوه بر این، تایفون می‌تواند مهمات بیشتری حمل کند و آن را “تا حدی مؤثرتر” برای مأموریت‌ها در فضاهای هوایی مجاز و نیمه‌مجاز مانند عراق و سوریه می‌کند.

بیشتر بدانید: با میگ ۳۱ آشنا شوید؛ چشم‌های بینای نیروی هوایی روسیه

بیشتر بدانید: نسل بندی جنگنده‌ها را بیشتر بشناسید

در کانال آپارات بیت ران ببینید:

یوروفایتر تایفون محصول مشترک قدرت‌های اروپایی در آسمان

یوروفایتر تایفون یک جنگنده نسل چهارمی اروپایی با بال‌های دلتا و توانایی رزم فراتر از میدان دید است. این هواپیمای جنگنده توانایی درگیر شدن با اهداف هوایی و حمله به موضع زمینی دشمن را دارد. یوروفایتر از توانایی سوپر کروز نیز برخوردار است، یعنی بدون استفاده‌از توانایی پس‌سوز می‌تواند با سرعتی فراتر از سرعت صوت (یک ماخ) پرواز کند.

توسعه این جنگنده توسط شرکت‌های یوروفایتر GmbH، شرکت BAE Systems بریتانیا، EADS آلمان (دایملر کرایسلر سابق) و EADS اسپانیا انجام شده‌است. در سال ۲۰۰۳ بود که نروژ نیز وارد همکاری در تولید این جنگنده شد.

قرارداد تولید ۶۲۰ فروند یوروفایتر تایفون در ژانویه سال ۱۹۹۸ بین کشورهای اروپایی انجام شد. از این تعداد ۲۳۲ فروند برای انگلستان، ۱۸۰ فروند برای آلمان، ۹۶ فروند برای ایتالیا و ۸۷ فروند برای اسپانیا بودند. ایتالیا در ابتدا بنا داشت تا ۱۲۱ فروند تایفون خریداری کند، اما به‌دلیل مشکلات اقتصادی این کشور در آن سال‌ها، این تعداد به ۹۶ فروند کاهش پیدا کرد. این کاهش سفارش، سبب صرفه جویی ۲.۶ میلیارد دلاری ایتالیا در هزینه‌های نظامی شد.

تا اواسط سال ۲۰۰۹ در کل سفارش تولید ۷۰۷ فروند یوروفایتر تایفون به ثبت رسید. مشتریان جدید این هواپیما عربستان سعودی با سفارش ۷۲ فروندی و استرالیا با سفارش ۱۵ فروندی بودند.

در کانال آپارات بیت ران ببینید:

نیروی هوایی هند نیز در سال ۲۰۱۰ اولین تایفون خود را برای انجام تست‌های پروازی تحویل گرفت. نیروی هوایی هند شش فروند یوروفایتر تایفون را در بنگلور، له و جایسالمر تست کرد. در نهایت وزارت دفاع هند پس از تست چندین جنگنده مختلف تصمیم به انتخاب جنگنده فرانسوی رافال گرفت.

یوروفایتر اولین سری تایفون را در سال ۲۰۰۹ به نیروی هوایی آلمان تحویل داد. این تحویل شامل ۴ فروند تایفون بود که برای حملات هوا به زمین به خدمت یگان هوایی سی و یکم در آمدند.

در سال ۲۰۱۰ نیز ۲۴ فروند یوروفایتر تایفون به کشور عمان ارسال شدند تا توسط نیروی هوایی سلطنتی این کشور مورد استفاده قرار گیرند.

اولین سری از مدل دو سرنشینه یوروفایتر تایفون نیز در سال ۲۰۰۳ به نیروهای هوایی آلمان، انگلیس و اسپانیا تحویل داده شدند.

طراحی

یوروفایتر تایفون از سازه‌ای ساخته شده از کامپوزیت فیبر کربن، پلاستیک تقویت شده با شیشه، آلومینیوم لیتیوم، تیتانیوم و آلومینیوم ریخته گری شده استفاده‌می‌کند. سطح مقطع راداری این هواپیما نیز از نمای جلو، پایین‌ است و سنسورهای فعال آن به پرواز فراصوت دقیق کمک می‌کنند.

طراحی بال‌های تایفون از نوع دلتا (مثلثی) است. با اینکه بال‌های دلتا به‌صورت پیش‌فرض پایداری پایینی دارند، اما در عوض توانایی مانور خوبی را در سرعت بالای صوت در اختیار تایفون قرار می‌دهند. توانایی تولید نیروی برا (لیفت) این بال‌ها در سرعت پایین نیز خوب است و همین سبب می‌شود تا تایفون به باند بلندی نیاز نداشته باشد.

خلبان، در یوروفایتر تایفون، هواپیما را با استفاده‌از سیستم هدایت کامپیوتری و پرواز با سیم کنترل می‌کند. این سیستم‌ها می‌توانند پایداری هواپیما را نیز افزایش دهند.

در کانال آپارات بیت ران ببینید:

کاکپیت

سیستم هدایت تایفون از نوع جوی استیک (VTAS) است. جوی استیک پیشرفته در این هواپیما نه تنها نقش هدایتی دارد، بلکه گاز دادن به موتورها نیز از طریق همین سیستم انجام می‌شود. این جوی استیک دارای ۲۴ کارکرد کنترلی برای سنسورها، تسلیحات و هدایت موشک‌ها است. این سیستم هدایتی از فرامین صوتی نیز پشتیبانی می‌کند و خلبان می‌تواند برخی امکانات را با صحبت کردن فعال کند یا تغییر دهد.

سیستم کنترلی پرواز با سیم نیز در هنگام پرواز در ارتفاع پایین هم به‌صورت تصویری و هم صوتی اطلاعات لازم را در اختیار خلبان قرار می‌دهد. این سیستم که (ALSR) نام دارد، می‌تواند در صورت نیاز کنترل کامل هواپیما را هم بر عهده‌بگیرد.

شرکت انگلیسی BAE سیستمز یک کلاهِ ویژه را هم برای خلبان طراحی کرده‌است. این کلاه، از توانایی شبکه و هداپ دیسپلی بهره‌مند است. خلبان از همین کلاه، می‌تواند برای نشانه‌گیری استفاده کند. از دیگر توانایی‌های این کلاه، فعال کردن فلرها است.

کابین تایفون دارای سه نمایشگر رنگی چند منظوره است. این نمایشگرها اطلاعات تاکتیکی، وضعیت سیستم‌ها و نقشه‌ی دیجیتالی را به خلبان نشان می‌دهند.

سیستم آنتی جمینگ ضد اخلال این هواپیما نیز توسط شرکت ریتون ساخته شده‌است. سیستم اندازه‌گیری داخلی (IMU) یوروفایتر تایفون هم توسط نورث روپ گرومن تامین شده‌است و در نسخه‌های ارتقا یافته به Tranche 3A دیده‌می‌شوند.

تسلیحات یوروفایتر تایفون

یک توپ BK با کلیبر ۲۷ میلیمتری درون بدنه تایفون قرار دارد. این توپ از نوع چرخان است. تایفون دارای ۱۳ جایگاهِ نصب تسلیحات (پایلون) در زیر بدنه و بال‌ها است. ۴ تا از این پایلون‌ها در زیر هر بال‌ و ۵ تا نیز در زیر بدنه قرار دارند. یک سیستم پیشرفته از نوع (ACS) مدیریت، هدایت، شلیک و پایش وضعیت تسلیحات را بر عهده‌دارد.

بسته به نقش ماموریت، تایفون می‌تواند انواع تسلیحات را حمل کند که در زیر به آنها اشاره‌خواهیم کرد:

در برتری هوایی تایفون می‌تواند شش موشک فراتر از میدان دید BVRAAM از نوع آمرام و دو موشک آسرام از نوع کوتاه برد حمل کند.

-درنقش پاتک هوایی، تایفون می‌تواند ۴ موشک آمرام، دو موشک آسرام، دو موشک کروز و دو موشک ضد رادار آرم را با خود حمل کند.

در نقش سرکوبگر پدافند دشمن، تایفون می‌تواند ۴ موشک آمرام، دو موشک آسرام و ۶ موشک ضد رادار حمل کند.

-درنقش چند منظوره، تایفون می‌تواند به ۴ موشک آمرام، دو موشک آسرام، دو موشک آرم و دو بمب GBU-24 مجهز شود.

درپشتیبانی نزدیک هوایی، تایفون می‌تواند ۴ موشک آمرام، دو موشک آسرام و ۱۸ موشک بریمستون ضد زره را با خود حمل کند.

-در ضد دریایی نیز تایفون توانایی حمل ۴ موشک آمرام، دو موشک آسرام و ۶ موشک ضد کشتی را دارد.

در کانال آپارات بیت ران ببینید:

موشک Meteor برای هواپیماهای خارج از میدان دید

نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا موشک Meteor را برای هدف قرار دادن هواپیماهای خارج از میدان دید استفاده‌می‌کند. موشک پیشرفته Meteor از یک موتور رم جت استفاده می‌کند و برد بسیار بالا و توانایی مانور بسیار بالایی دارد.

آلمان، ایتالیا و اسپانیا از سیستم هدف‌گیری مادون سرخ IRIS-T برای نبرد هوا به هوا در تایفون‌های خود استفاده‌می‌کنند. آلمان و اسپانیا از موشک استند آف تاروس ساخت ساب بوفورس هم استفاده‌می‌کنند که بردی بیش از ۳۵۰ کیلومتر دارد.

تایفون‌های بریتانیایی امکان حمل و شلیک موشک‌های کروز دوربرد استورم شادو و اسکالپ EG را هم دارند. این موشک پیشتر روی جنگنده تورنادو نیز استفاده شده‌بود.

موتور جنگنده یوروفایتر تایفون

یوروفایتر تایفون یک جنگنده دو موتوره است. موتورهای توربوجت مورد استفاده در این هواپیما از نوع یورو جت EJ200 هستند. هر یک از این موتورها می‌تواند ۹۰ کیلو نیوتن در حالت ماکزیمم و ۶۰ کیلو نیوتن در حالت عادی رانش تولید کنند.

توربین تک مرحله‌ای این موتور، یک فن سه مرحله‌ای و کمپرسور پنج مرحله‌ای را می‌چرخاند. توسعه موتور EJ200 توسط یورو جت و در شهر مونیخ انجام شده‌است. این موتور از سیستم کنترل دیجیتالی، پره‌های توربین کریستالی و سیستم یکپارچه مدیریت حرارت بهره‌مند است.

در کانال آپارات بیت ران ببینید: