کشنده بایک X9 یکی از متفاوتترین کشندههایی است که طی سالهای اخیر وارد بازار خودروهای سنگین ایران شده است؛ کشندهای که پیش از ورود رسمی به بازار، در یک تست واقعی حدود ۲۲۰۰ کیلومتری با تریلر چادری و با ظرفیت فولبار مورد آزمایش قرار گرفت. خبرنگار بیتران یکی از نخستین افرادی بود که امکان تست یکی از نسخههای اولیه تولیدی بایک X9 را پیش از ورود رسمی این کشنده به بازار ایران به دست آورد و آن را در شرایط واقعی حملونقل و با بار کامل مورد بررسی و ارزیابی قرار داد.
بیتران، محسن هاتفی: این تست صرفاً یک رانندگی کوتاه برای معرفی خودرو نبود. X9 در مسیر طولانی، با تریلر و بار کامل حرکت کرد و شرایط مختلف جادهای، شیب، گردنه، پیچهای مسیر و هوای بسیار گرم تابستان را تجربه کرد. به همین دلیل میتوان درباره مزایا و معایب این کشنده، علاوه بر اطلاعات فنی و کاتالوگی، بر اساس تجربه مستقیم رانندگی صحبت کرد.
ورود بایک X9 به بازار ایران
بایک X9 توسط بهمن دیزل به بازار ایران معرفی شد و از همان ابتدا به دلیل قدرت موتور، سطح تجهیزات و امکانات رفاهی، توجه زیادی را به خود جلب کرد. این کشنده در نخستین روزهای رونمایی و قیمتگذاری، با قیمتی کمتر از ۵ میلیارد تومان معرفی شد؛ رقمی که برای یک کشنده ۵۶۰ اسببخاری با موتور کامینز، گیربکس ZF و سطح بالای تجهیزات، در آن مقطع بسیار قابل توجه بود. قیمتگذاری اولیه باعث شد استقبال از X9 بسیار بالا باشد و این کشنده خیلی زود در میان گزینههای مورد توجه رانندگان و شرکتهای حملونقل قرار بگیرد.
البته قیمت خودروهای سنگین در ادامه تحت تأثیر شرایط بازار تغییر کرد و قیمت روزهای ابتدایی را باید از قیمتهای دورههای بعدی جدا کرد.
تست ۲۲۰۰ کیلومتری بایک X9
مهمترین بخش تجربه رانندگی با X9، تست جادهای حدود ۲۲۰۰ کیلومتری این کشنده بود. در این آزمایش، X9 به یک تریلر چادری با ظرفیت فولبار متصل شد و در شرایط واقعی حملونقل مورد آزمایش قرار گرفت. هدف این بود که خودرو فقط روی کاغذ و بر اساس مشخصات فنی بررسی نشود، بلکه عملکرد واقعی موتور، گیربکس، سیستم ترمز، تعلیق، کابین و تجهیزات رفاهی در شرایط سخت مشخص شود.
در طول این مسیر، خودرو با جادههای مختلف، مسیرهای شیبدار و یک گردنه نسبتاً سخت روبهرو شد. بخش مهمی از تست نیز در شرایط آبوهوایی بسیار گرم تابستان انجام شد. این شرایط بهخصوص برای بررسی عملکرد موتور، سیستم خنککاری، گیربکس، ترمزهای کمکی و رفتار کلی کشنده با بار کامل اهمیت داشت. نتیجه کلی تست قابل قبول بود و در این پیمایش، ایراد فنی جدی که عملکرد کلی خودرو را مختل کند مشاهده نشد.
معایب بایک X9 در نسخههای اولیه
هیچ خودرویی را نباید بدون اشاره به نقاط ضعف آن معرفی کرد. X9 نیز در نسخههای اولیه تولید، چند نکته داشت که در جریان تست مورد توجه قرار گرفت.
نقص در مونتاژ برخی قسمتهای تزئینی کابین
یکی از ایرادهایی که در نسخه اولیه مورد آزمایش مشاهده شد، نقص جزئی در مونتاژ برخی قسمتهای تزئینی کابین بود. این موارد بیشتر مربوط به تریم داخلی و قطعات تزئینی کابین بودند و ایراد اساسی در موتور، گیربکس یا شاسی محسوب نمیشدند. از طرف دیگر، باید توجه داشت خودرویی که برای این تست در اختیار بیتران قرار گرفت، از نسخههای اولیه تولید بود. در خودروهای جدید و بهخصوص در ابتدای تولید یک محصول، مشاهده برخی مشکلات جزئی در مونتاژ و فیتوفینیش قطعات موضوع غیرعادی نیست.
این موارد نیز به شرکت بهمن دیزل گزارش شد و در ادامه فرآیند تولید، مشکلات مربوط به مونتاژ مورد توجه قرار گرفت. بنابراین نمیتوان ایرادات مشاهدهشده در نسخه اولیه را به تمام X9های تولیدی تعمیم داد.
عملکرد کولر درجا در گرمای جنوب
یکی دیگر از مواردی که در تست توجه خبرنگار ما را جلب کرد، عملکرد کولر درجا در شرایط بسیار گرم بود. در شرایط عادی، عملکرد کولر قابل قبول است، اما زمانی که خودرو در گرمای شدید جنوب کشور قرار میگیرد و دمای هوا به حدود ۵۰ درجه سانتیگراد میرسد و همزمان رطوبت نیز بالاست، کولر درجا نمیتواند همیشه آن میزان سرمایشی را که راننده انتظار دارد ایجاد کند. البته این موضوع را نمیتوان صرفاً بهعنوان ایراد بایک X9 مطرح کرد. کولرهای درجا از نوع سقفی، حتی در بعضی از کامیونهای اروپایی نیز در دماهای بسیار بالا و هوای شرجی با محدودیت مواجه میشوند. شرایط آبوهوایی جنوب ایران در تابستان واقعاً سخت است و ترکیب دمای بسیار بالا و رطوبت، شرایطی کمنظیر برای سیستم سرمایش ایجاد میکند.
در چنین شرایطی معمولاً کولرهای درجا با ظرفیت بالاتر یا سیستمهای سرمایش تخصصیتر میتوانند عملکرد مناسبتری داشته باشند. بنابراین اگرچه عملکرد کولر درجا X9 در گرمای شدید جنوب یکی از نقاط قابل بحث آن است، اما نمیتوان آن را بهتنهایی یک ایراد اساسی یا اختصاصی این کشنده دانست.
جانمایی نامناسب برخی تجهیزات صندلی شاگرد در تولیدات اولیه
یکی دیگر از نکات قابل توجه در نسخههای اولیه X9، طراحی و جانمایی برخی تجهیزات صندلی سمت راست کابین بود. در تولیدات اولیه، صندلی شاگرد از نظر برخی جزئیات شبیه صندلی راننده طراحی شده بود. برای مثال، کمربند ایمنی صندلی شاگرد در سمت چپ قرار داشت و کلیدها و تنظیمات برقی صندلی نیز در سمت چپ آن قرار گرفته بودند.
در حالی که با توجه به قرار گرفتن صندلی شاگرد در سمت راست کابین، بهتر بود جانمایی این تجهیزات متناسب با موقعیت صندلی و به شکل معکوس صندلی راننده طراحی شود. این موضوع نیز در جریان تست به شرکت بهمن دیزل گزارش شد. این مورد نیز مربوط به نسخههای اولیه تولیدی بوده و برای قضاوت درباره نسخههای بعدی باید تغییرات اعمالشده در تولیدات جدید را در نظر گرفت.
طراحی کابین بایک X9
یکی از مواردی که از همان ابتدا در X9 توجه را به خود جلب میکند، طراحی کابین است. کابین X9 از نظر ظاهر بیرونی و همچنین برخی قسمتهای داخل کابین، شباهت قابل توجهی با بعضی از مدلهای کامیون مرسدس بنز دارد. این شباهت را میتوان در فرم کلی کابین، خطوط طراحی بدنه و برخی جزئیات فضای داخلی مشاهده کرد. البته این موضوع به معنای ارتباط فنی یا تولید مشترک با مرسدس بنز نیست و صرفاً به شباهتهایی در طراحی برخی قسمتها مربوط میشود.
در مجموع، طراحی X9 نسبت به بسیاری از کشندههای چینی نسلهای قدیمی، ظاهر مدرنتر و نزدیکتری به زبان طراحی کامیونهای اروپایی دارد.
دو تخت خواب در کابین X9
یکی از نقاط قوت X9 برای رانندگان جادهای، فضای استراحت کابین است. این کشنده به دو تخت خواب مجهز شده است. تخت پایینی طراحی متفاوتی دارد و فرم آن تا حدی یادآور تختهای مورد استفاده در برخی کامیونهای اروپایی و مدلهای مرسدس بنز است. این تخت حالتی شبیه تخت بیمارستانی دارد و قسمت سر آن با استفاده از یک جک مکانیکی بالا و پایین میشود.
به این ترتیب راننده میتواند قسمت سر تخت را در ارتفاع و زاویه مورد نظر خود قرار دهد و در زمان استراحت، وضعیت راحتتری داشته باشد. وجود دو تخت نیز باعث میشود کابین X9 برای سفرهای دونفره و مأموریتهای طولانی کاربرد بیشتری داشته باشد.
صندلیهای برقی راننده و شاگرد
یکی دیگر از امکانات رفاهی X9، استفاده از صندلیهای مجهز برای هر دو سرنشین جلو است. صندلی راننده و صندلی شاگرد هر دو از سیستم تنظیم برقی و آپشنهای مختلف بهره میبرند. صندلی راننده نیز به امکانات مختلف رفاهی مجهز شده و قابلیت تنظیم برای شرایط مختلف رانندگی را دارد. این موضوع در یک کشنده جادهای اهمیت زیادی دارد؛ زیرا راننده ممکن است ساعتهای طولانی پشت فرمان باشد و کیفیت صندلی مستقیماً روی راحتی و خستگی او تأثیر میگذارد.
مشخصات فنی موتور بایک X9
قلب تپنده بایک X9 یک موتور شش سیلندر خطی Cummins X13 است.
مشخصات اصلی این موتور عبارتاند از:
- حجم موتور: ۱۲.۹ لیتر
- آرایش: شش سیلندر خطی
- نوع موتور: توربودیزل
- قدرت: ۵۶۰ اسببخار
- دور موتور در قدرت بیشینه: حدود ۱۸۰۰ دور بر دقیقه
- گشتاور: ۲۶۰۰ نیوتنمتر
- محدوده بیشینه گشتاور: حدود ۱۰۰۰ تا ۱۴۰۰ دور بر دقیقه
- استاندارد آلایندگی: Euro V + EEV
قدرت ۵۶۰ اسببخار باعث شده X9 در زمان ورود به بازار ایران در رده قدرتمندترین کشندههای مونتاژی قرار بگیرد. گشتاور ۲۶۰۰ نیوتنمتری نیز یکی از نقاط قوت آن است و به خودرو اجازه میدهد در شرایط بار کامل، عملکرد مناسبی در مسیرهای شیبدار داشته باشد.
گیربکس ZF TraXon
قدرت موتور X13 از طریق گیربکس اتوماتیک ZF TraXon به محور محرک منتقل میشود. این گیربکس ۱۲ سرعته است و با موتور کامینز X13 هماهنگ شده است. استفاده از گیربکس ZF یکی از نقاط مهم قوای محرکه X9 محسوب میشود. گیربکسهای اتوماتیک مدرن در کشندههای سنگین علاوه بر کاهش خستگی راننده، میتوانند با توجه به شرایط بار، شیب مسیر و دور موتور، نسبت دنده مناسب را انتخاب کنند.
هماهنگی موتور و گیربکس در یک کشنده ۵۶۰ اسببخاری اهمیت بسیار زیادی دارد، زیرا قدرت موتور زمانی ارزش واقعی خود را نشان میدهد که انتقال قدرت نیز بتواند آن را به شکل مناسب به سطح جاده منتقل کند.
ریتاردر پنجمرحلهای
X9 به سیستم ریتاردر هیدرولیکی پنجمرحلهای ZF مجهز شده است. وجود ریتاردر برای کشندهای با وزن و ظرفیت حمل بالا اهمیت زیادی دارد. در مسیرهای کوهستانی و سرازیریهای طولانی، استفاده از ریتاردر میتواند نیاز به استفاده مداوم از ترمز سرویس را کاهش دهد و به کنترل سرعت مجموعه کشنده و تریلر کمک کند. در کنار آن، ترمز موتور نیز در کاهش سرعت مجموعه نقش دارد.
سیستم ترمز و تجهیزات ایمنی
X9 از مجموعهای از سامانههای ترمز و کنترل الکترونیکی بهره میبرد. از جمله تجهیزات اعلامشده برای این کشنده میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- ABS
- EBS
- ESC
- ASR
- AEBS
- سیستم هشدار خروج از خط
- سیستم پایش فشار باد تایرها
- سیستم کمک حرکت در سربالایی
- کروز کنترل
- دوربین ۳۶۰ درجه
- سامانههای کمکراننده مبتنی بر رادار
ترکیب این تجهیزات باعث شده X9 از نظر فناوریهای ایمنی در سطح بالاتری نسبت به بسیاری از کشندههای قدیمی موجود در کشور قرار بگیرد.
بیشتر بدانید: اسکانیا دینامیک رونمایی شد؛ کامیون برقی با برد ۷۲۰ کیلومتر
سیستم تعلیق بایک X9
در محور جلو X9 از سیستم تعلیق پارابولیک استفاده شده است. محور عقب نیز به سیستم تعلیق بادی چهار بالن مجهز است. تعلیق بادی علاوه بر افزایش راحتی راننده، به کنترل بهتر حرکات شاسی و کاهش انتقال ضربات جاده کمک میکند. قابلیت تنظیم ارتفاع نیز یکی دیگر از ویژگیهای این سیستم است که هنگام اتصال و کار با تریلر میتواند کاربردی باشد.
ظرفیت و وزن بایک X9
وزن خالص X9 حدود ۷۹۵۰ کیلوگرم اعلام شده است. وزن ناخالص ترکیبی مجاز یا GCW این کشنده نیز حدود ۴۴ تن است. این ارقام X9 را در رده کشندههای سنگین جادهای قرار میدهد. البته وزن مجاز واقعی مجموعه باید مطابق قوانین مربوط به وزن محوری، نوع تریلر و شرایط حمل تعیین شود.
ظرفیت باک سوخت
یکی از نقاط قوت X9 برای فعالیتهای طولانی، ظرفیت بالای مخازن سوخت آن است. ظرفیت مجموع باکهای سوخت این کشنده حدود ۱۰۵۰ لیتر اعلام شده است. این حجم سوخت برای رانندهای که مسیرهای طولانی طی میکند اهمیت زیادی دارد و میتواند تعداد توقفهای اجباری برای سوختگیری را کاهش دهد. البته میزان پیمایش واقعی خودرو تنها به ظرفیت باک وابسته نیست و عواملی مانند وزن بار، سرعت، شرایط جاده، شیب، باد، نوع تریلر، وضعیت لاستیک و سبک رانندگی تأثیر مستقیمی بر مصرف سوخت دارند.
ابعاد و لاستیک
ابعاد تقریبی بایک X9 به شرح زیر است:
طول: حدود ۶۲۵۰ میلیمتر
عرض: حدود ۲۵۵۰ میلیمتر
ارتفاع: حدود ۳۹۵۰ میلیمتر
فاصله محوری: حدود ۳۸۰۰ میلیمتر
سایز لاستیک این کشنده نیز ۳۱۵/۸۰ R22.5 است. این سایز یکی از اندازههای رایج در کشندههای سنگین جادهای محسوب میشود.
امکانات رفاهی بایک X9
X9 از نظر امکانات رفاهی یکی از محصولات مجهز بازار کشندههای ایران است. مهمترین امکانات آن شامل موارد زیر میشود:
- دو تخت خواب
- تخت پایینی با قابلیت تنظیم قسمت سر
- جک مکانیکی تخت
- صندلی برقی راننده
- صندلی برقی شاگرد
- صندلیهای مجهز و آپشندار
- گرمکن و سردکن صندلی
- کولر درجا
- یخچال
- مایکروویو
- شارژر بیسیم
- نمایشگر بزرگ
- صفحه آمپر دیجیتال
- دوربین ۳۶۰ درجه
- ترمز پارک برقی
- سیستم صوتی
- چراغهای LED
- امکانات مختلف ارتباطی و رفاهی
این مجموعه تجهیزات باعث شده X9 از نظر آسایش راننده، فاصله قابل توجهی با بسیاری از کشندههای قدیمیتر بازار ایران داشته باشد.
خدمات پس از فروش بایک X9
در مورد یک کشنده، مشخصات فنی تنها بخشی از ماجراست. حتی اگر یک کشنده موتور قدرتمند، گیربکس خوب و امکانات فراوان داشته باشد، در صورت نبود خدمات پس از فروش مناسب، مالک و شرکت حملونقل با مشکلات جدی مواجه خواهند شد. X9 توسط بهمن دیزل در ایران عرضه شده و برخورداری از شبکه خدمات پس از فروش این شرکت یکی از نکات مهم در انتخاب آن است.
بیشتر بدانید: مقایسه نمایشگاه خودرو هانوفر و تهران: یک قرن فاصله
استفاده از موتور کامینز، گیربکس ZF و مجموعه گستردهای از تجهیزات الکترونیکی و ایمنی، اهمیت تأمین قطعات اصلی و دسترسی به تعمیرکار متخصص را افزایش میدهد. برای شرکتهای حملونقل، خدمات پس از فروش اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا توقف یک کشنده در جاده میتواند علاوه بر هزینه تعمیر، باعث خواب خودرو، تأخیر در تحویل بار و کاهش درآمد راننده و مالک شود.
گارانتی اعلامشده برای X9 نیز ۳۶ ماه یا ۳۰۰ هزار کیلومتر است.
بایک X9 در ناوگان حملونقل
پس از ورود X9 به بازار، این کشنده مورد توجه برخی شرکتهای بزرگ حملونقل نیز قرار گرفت و استفاده از آن در ناوگانهای حملونقل کشور افزایش پیدا کرد. این موضوع اهمیت دارد، زیرا استفاده واقعی ناوگان از یک محصول میتواند در بلندمدت اطلاعات دقیقتری درباره دوام، هزینه نگهداری و عملکرد آن ارائه کند. البته برای قضاوت نهایی درباره دوام یک کشنده باید کارکردهای بسیار بالاتر و تجربه چندساله ناوگان را نیز بررسی کرد.
مهمترین نقاط قوت بایک X9
اگر بخواهیم نقاط قوت X9 را خلاصه کنیم، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- موتور ۵۶۰ اسببخاری کامینز
- گشتاور ۲۶۰۰ نیوتنمتری
- گیربکس اتوماتیک ZF TraXon
- ریتاردر پنجمرحلهای
- تعلیق بادی محور عقب
- ظرفیت سوخت حدود ۱۰۵۰ لیتر
- دو تخت خواب
- صندلیهای برقی راننده و شاگرد
- امکانات رفاهی گسترده
- تجهیزات ایمنی و کمکراننده متعدد
- کابین جادار و مدرن
- شبکه خدمات پس از فروش بهمن دیزل
این مجموعه باعث شده X9 در زمان ورود به بازار ایران، در میان پرآپشنترین کشندههای مونتاژی کشور قرار بگیرد.
مهمترین نقاط ضعف بایک X9
در مقابل، مهمترین نکات منفی که در نسخه اولیه مورد آزمایش مشاهده شد عبارتاند از:
- نقص جزئی در مونتاژ برخی قسمتهای تزئینی کابین
- جانمایی نامناسب کمربند و برخی کلیدهای تنظیم صندلی شاگرد در تولیدات اولیه
- عملکرد نهچندان ایدهآل کولر درجا در گرمای بسیار شدید و شرجی جنوب
البته دو مورد اول به نسخههای اولیه تولید مربوط بودند و به شرکت بهمن دیزل گزارش شدند. از طرف دیگر، عملکرد کولر درجا نیز باید با توجه به شرایط بسیار سخت اقلیمی جنوب ایران ارزیابی شود.
جمعبندی؛ بایک X9 از نگاه بیتران
اگر بخواهم بایک X9 را نه صرفاً بر اساس کاتالوگ، بلکه بر اساس تجربه مستقیم رانندگی با آن بررسی کنیم، باید بگوییم با یکی از متفاوتترین کشندههای مونتاژی بازار ایران مواجه هستیم. بیتران این کشنده را پیش از ورود رسمی به بازار ایران و در یکی از نخستین نسخههای تولیدی، با یک تریلر چادری و بار کامل، در یک مسیر حدود ۲۲۰۰ کیلومتری تست کردهاست. در این تست، خودرو مسیرهای مختلف، یک گردنه نسبتاً سخت و شرایط بسیار گرم تابستان را تجربه کرد.
بیشتر بدانید: بحران بیمه تکمیلی رانندگان ۱۴۰۵؛ چرا قرارداد بیمه آسیا هنوز فعال نشده است؟
در این پیمایش، چند ایراد جزئی در مونتاژ کابین و طراحی برخی قسمتهای صندلی شاگرد مشاهده شد که به شرکت بهمن دیزل گزارش شد. کولر درجا نیز در گرمای بسیار شدید جنوب نتوانست تمام انتظارات را برآورده کند؛ اما با توجه به دمای نزدیک به ۵۰ درجه و رطوبت بالای هوا، این موضوع را نمیتوان صرفاً یک ایراد اختصاصی X9 دانست.
در مقابل، موتور ۵۶۰ اسببخاری کامینز، گشتاور ۲۶۰۰ نیوتنمتری، گیربکس ZF TraXon، ریتاردر پنجمرحلهای، تعلیق بادی، دو تخت خواب، صندلیهای برقی و مجموعه گسترده تجهیزات ایمنی و رفاهی، X9 را به یکی از پرآپشنترین کشندههای مونتاژی ایران تبدیل کرده است.
همچنین قیمتگذاری اولیه کمتر از ۵ میلیارد تومان در زمان نخستین عرضه، باعث استقبال بسیار زیاد از این کشنده شد و X9 را خیلی سریع به یکی از محصولات مطرح بازار کشندههای کشور تبدیل کرد. در مجموع، در تست اولیه ۲۲۰۰ کیلومتری، مشکل فنی جدی که عملکرد کلی خودرو را زیر سؤال ببرد مشاهده نشد.
البته یک تست ۲۲۰۰ کیلومتری بهتنهایی برای قضاوت درباره دوام یک کشنده در کارکردهای چندصد هزار کیلومتری کافی نیست و عملکرد بلندمدت موتور، گیربکس، سیستمهای الکترونیکی و سایر قطعات باید در ناوگانهای مختلف و در طول زمان بررسی شود. اما آنچه در تست اولیه مشخص شد، این بود که بایک X9 از نظر قدرت، تجهیزات، امکانات رفاهی و فناوریهای ایمنی، محصولی کاملاً متفاوت با بسیاری از کشندههای نسل قدیمی بازار ایران است.
